In het Reinier de Graaf Gasthuis zet het mammateam al geruime tijd meerdere borstkanker keuzehulpen in over de gehele breedte van de borstkankerzorg. Mariëlle van Vugt, verpleegkundig specialist, vertelt over hoe een goed geïnformeerde keuze bijdraagt aan het gevoel van bevestiging en zorgt voor minder spijt achteraf.
De positieve effecten hiervan werken door tot in het nazorgtraject. De patiënt is altijd goed voorbereid, zowel tijdens de behandeling als erna.
Meer weten over hoe dit mammateam de keuzehulpen inzet? Lees ook deze artikelen:
Marian Menke, mammachirurg, Fientje van der Veen, plastisch chirurg en Janine Zwartjes, mammacare verpleegkundige, van het Albert Schweitzer Ziekenhuis vertellen dat de Borstreconstructie keuzehulp niet meer weg te denken is uit hun zorgtraject.
“Patiënten zijn heel erg bezig met de ziekte: Hoe overleef ik? Welke operatie moet ik ondergaan? Door de keuzehulp ontstaat er voor de patiënt een duidelijke afbakening: hier komt de cosmetiek, hier moet ik óók over nadenken. Het is echt een hulpmiddel voor de patiënt om goed na te denken over wat zíj belangrijk vinden hierin.”
Fientje merkt dat patiënten goed voorbereid op het spreekuur komen over de borstreconstructie. Hierdoor kunnen we uitgebreid bespreken welke afwegingen belangrijk zijn voor die individuele patiënt, in plaats van eerst alleen te zenden met voorlichting over de mogelijkheden. Dit zorgt niet alleen voor tijdswinst, maar ook voor minder twijfel bij patiënten.
Lees het hele interview met dit mammateam: Minder twijfel door goede besluitvorming.
In het Maasstad Ziekenhuis krijgen alle patiënten bij de start van de endocriene therapie de Anti-hormonale therapie na borstkanker keuzehulp uitgereikt. Verpleegkundig specialist Simon van der Kruk vertelt hoe belangrijk het is om tijdig het gesprek aan te gaan over het verloop en de bijwerkingen van anti-hormonale therapie. Zo kan op tijd samen gekeken worden naar een passende keuze ‘hoe verder’.
“Het verschilt per patiënt of ze zelf stoppen of eerst het gesprek met ons er over aangaan. Soms stellen we een pauze voor om te kijken hoe patiënten daarop reageren. Je kunt dan samen bespreken of klachten inderdaad het gevolg zijn van de endocriene therapie. De Anti-hormonale therapie na borstkanker keuzehulp kan dan een goede gespreksstarter zijn om de stand van zaken te bespreken en alle afwegingen op een rij te krijgen.”
Lees het hele interview met Simon: Het belang van samen beslissen bij anti-hormonale therapie na borstkanker.
Samen beslissen over de nazorg, hoe heeft het mammateam van het Noordwest Ziekenhuisgroep dit ingebed in hun werkwijze? Verpleegkundigen Romy Brugman, Inge Dijkstra en Laura van Huijgevoort delen hun ervaring met de Borstkanker nazorg keuzehulp en hoe ze dit inzetten als hulpmiddel om het welzijn van de patiënt te bespreken.
Romy en Laura benadrukken dat het in de nazorg niet gaat om ‘goed’ of ‘fout’. Romy: “De één heeft de neiging om heel uitgebreid te vertellen en de ander zegt ‘nou weet je, het gaat eigenlijk wel’ en allebei is goed. Het gaat erom dat patiënten zich bewust zijn van de thema’s en hun eigen rol in de nazorg. En dat ze zelf mogen aangeven waar ze wel of geen behoefte aan hebben. Het is onze taak om patiënten daar bewust van te maken. De keuzehulp is daar een fijne ondersteuning in.”
“We bespreken dezelfde thema’s als voorheen, maar met de keuzehulp is het nu concreter: wat wil je aanpakken, en hóe gaan we dat samen doen? Dat is heel helpend, zeker bij patiënten met veel klachten. Samen bepalen we dan welke doelen prioriteit hebben, en welke aanpak past.”
Benieuwd naar meer ervaringen van dit mammateam? Lees het hele interview: Eigen regie in het borstkanker nazorgtraject.
Onze borstkanker gerelateerde keuzehulpen worden ingezet over de gehele breedte van de borstkankerzorg.
De keuzehulpen bieden ondersteuning bij de volgende keuzemomenten:
Benieuwd geworden hoe de verschillende keuzehulpen in jullie zorgtraject kunnen passen? Of maken jullie al gebruik van een borstkanker keuzehulp en willen jullie zien hoe meerdere keuzehulpen kunnen zorgen voor een consistente aanpak van samen beslissen door het hele zorgtraject heen?
Neem contact op met:
sophie@zorgkeuzelab.nl
Hier vind je een overzicht van al onze keuzehulpen.
Bijzonder in de Longkanker keuzehulp is dat er een aanvullende module is opgenomen voor stadium IV longkanker patiënten, een Patients-Like-Me (PLM) module.
Voor deze patiënten staat vaak de afweging tussen mogelijk langer leven en kwaliteit van leven centraal bij de behandelkeuze. Patiënten kunnen onder begeleiding van hun zorgverlener zien, op basis van hun conditie en een specifiek tumorkenmerk (PD-L1 eiwitscore), voor welke behandelingen patiënten met dezelfde kenmerken hebben gekozen, hoe het verloop was van de gekozen behandeling, en wat de overleving is. Deze informatie kan helpen als extra ondersteuning tijdens het gesprek waarin de behandelkeuze wordt gemaakt.
De eerste versie van de PLM module was gebaseerd op data van patiënten gediagnosticeerd in 2019 en 2020 in één van de Santeon ziekenhuizen. Nu is de data uitgebreid en bestaat deze uit data van patiënten met stadium IV niet-kleincellige longkanker gediagnosticeerd tussen 2019 en 2022 uit alle Nederlandse ziekenhuizen.
Met deze grotere dataset zijn de uitkomsten over de gekozen behandeling, het verloop en de overleving preciezer dan in de vorige versie. We zien een licht toegenomen inzet van chemo-immunotherapie bij patiënten met ECOG 0-1 en PD-L1 1-49%. Deze ontwikkeling sluit aan bij de landelijke trend en bredere beschikbaarheid van deze behandeling.
Op het ESMO congres presenteren we naast de doorontwikkeling en implementatie, ook de verschillen in de data van patiënten gediagnosticeerd in 2019 en 2020 en patiënten gediagnosticeerd in 2021 en 2022.
Klik dan hier voor de achterliggende data.
Het idee om de CVA keuzehulp te gebruiken ontstond vanuit de wens om patiënten en hun naasten beter te betrekken bij de zorg. Marieke: “We vonden het belangrijk om patiënten meer te betrekken bij de keuze voor ontslagbestemming en ook beter te informeren over de mogelijkheden, zodat verwachtingen beter overeenkomen. Daarbij wilden we meer duidelijkheid in het proces rondom opname en ontslag, voor zowel de patiënt als het team. De keuzehulp helpt daarbij.”
Het hele team werd goed geïnformeerd en betrokken bij de voorbereiding van de implementatie. Het onderwerp samen beslissen en de keuzehulp kregen ruim aandacht tijdens het werkoverleg. We bespraken waarom we dit wilden en wat we ermee wilden bereiken. Iedereen kreeg de kans om zelf de keuzehulp te bekijken en vragen en zorgen werden samen besproken. Marieke: “Je moet er in de voorbereiding eerst met z’n allen energie in steken, om het daarna eruit te halen.”
In januari 2023 is het team van start gegaan. Bij opname wordt standaard binnen 48 uur het verpleegkundig gesprek gepland. Tijdens dat gesprek wordt de keuzehulp toegelicht en aan patiënten en hun naasten gevraagd om de keuzehulp samen in te vullen op de iPad. Harma: “Wij zijn altijd in de buurt om eventuele vragen te beantwoorden. Maar onze ervaring is dat 95% van de patiënten en naasten het prima zonder onze hulp kan invullen.”
Hoewel het implementeren van een nieuwe werkwijze altijd even wennen is, nam het verpleegkundig team vanaf het begin de verantwoordelijkheid. Harma: “De dokters zijn niet actief betrokken bij het uitreiken van de keuzehulp, maar steunen het wel. Wij als verpleegkundigen zorgen voor het uitreiken, het opvolgen én dat de samenvatting op de juiste plek in het dossier komt om te bespreken in het MDO.”
Door de keuzehulp op te nemen in het activiteitenplan werd het onderdeel van de standaardzorg. Maar liefst 94% van alle patiënten die de keuzehulp krijgt, vult hem ook in. Mannie: “Vanaf het begin hebben we gezegd: dit hoort er nu bij. Iedereen weet wat er van hem of haar verwacht wordt. Het samen beslissen is echt onderdeel van ons verpleegkundig traject.”
Na enige tijd verslapte de aandacht enigszins en nam het gebruik wat af. Harma: “We hebben er toen opnieuw aandacht aan gegeven tijdens werkoverleg en in de wekelijkse nieuwsbrief. Ook werden collega’s persoonlijk aangesproken als de keuzehulp niet altijd uitgedeeld werd. Zo kwam het bij iedereen weer goed op het netvlies en nu hoort het gewoon bij het werk.”
Marieke: “We vieren ook bewust onze successen. Nadat de eerste 100 patiënten de keuzehulp hadden gebruikt, was er taart. We maken ook visuele kwartaalrapportages met cijfers en toelichting, gericht op wat er goed gaat en waar we nog op kunnen letten. Zo maak je het samen heel tastbaar. De kracht van herhaling en het benadrukken van de positieve punten, werkt motiverend.”
De verpleegkundigen merken dat patiënten actiever deelnemen aan hun zorgtraject, ze zijn echt onderdeel geworden van het proces. Harma: “Voorheen werd de ontslagbestemming vaak gewoon medegedeeld. Nu denken patiënten en naasten mee: wat wil ik, wat kan ik, en wat heb ik nodig? Het komt voor dat een patiënt zelf een ander idee heeft over de ontslagbestemming. Na het invullen van de keuzehulp wordt voor de patiënt vaak duidelijk dat diegene zo niet naar huis kan en waarom revalidatie nodig is.”
Mannie: “Patiënten vinden het fijn om mee te kunnen denken en goed voorbereid het gesprek met ons in te gaan. Ze zijn beter geïnformeerd en meer betrokken, de communicatie gaat hierdoor ook sneller.”
Doordat de keuzehulp samen met familie wordt ingevuld, ontstaat er een goed beeld van de situatie en voorkeuren van de patiënt. Deze informatie is beschikbaar tijdens het MDO, waarin de neuroloog samen met het team de vervolgstappen bepaalt. De verpleegkundige brengt daar actief het perspectief van de patiënt in en geeft na het MDO terugkoppeling aan de patiënt.
Marieke deelde eerder in dit artikel de aanpak in het WZA en praktische tips voor projectleiders die aan de slag willen om samen beslissen echt te laten landen.
De CVA keuzehulp is een initiatief van Santeon met ZorgKeuzeLab als ontwikkel- en implementatiepartner. De keuzehulp is goedgekeurd door de Nederlandse Vereniging voor Neurologie en patiëntenvereniging Hersenletsel.nl
Wil jij de CVA keuzehulp inzetten in jouw ziekenhuis? Kijk op zorgkeuzelab.nl of neem contact op via:
natascha@zorgkeuzelab.nl
We denken graag met je mee over de aanpak die past bij jouw team.
Wat geven zorgverleners aan wat de keuzehulp waardevol maakt bij samen beslissen?
In de keuzehulp staat belangrijke informatie over de diagnose en alle behandelopties. Oncologen en patiënten merken dat dit duidelijkheid en overzicht geeft. De begrijpelijke opzet maakt de keuzehulp toegankelijk voor een brede groep mensen. Ook mensen met lage gezondheidsvaardigheden en ouderen gebruiken de keuzehulp verrassend vaak, tot wel 75% logt in.
Het uitreikvel helpt om de verschillende behandelopties samen te bespreken. Het ondersteunt bij de toelichting waarom een bepaalde behandeling wel of niet voor iemand mogelijk is. Het visuele overzicht laat tevens zien welke opties er nog beschikbaar zijn verder in het traject. Dit biedt patiënten transparantie en regie over hun behandeltraject.
Doordat patiënten in de keuzehulp informatie kunnen nalezen en vragen krijgen over kwaliteit van leven, doelen, zorgen en welke bijwerkingen ze (on)draaglijk zouden vinden, denken ze daar thuis nog eens rustig over na. Zo ontstaat meer persoonlijk inzicht dan bijvoorbeeld standaardfolders kunnen bieden. Patiënten krijgen de tijd en tuimte om een behandelkeuze te maken die bij hen past.
Oncologen ervaren dat gesprekken waardevoller en efficiënter worden. Met de persoonlijke voorkeuren op tafel voer je een goed gesprek op maat en wordt de consulttijd effectiever benut. Oncoloog Hans Pruijt van het Jeroen Bosch Ziekenhuis ziet dat patiënten een ‘aha-moment’ krijgen.
In de afgelopen jaren is er veel ervaring opgedaan met de implementatie van de Dikkedarmkanker keuzehulp. In zo’n 30 ziekenhuizen wordt de keuzehulp ingezet als vast onderdeel van het zorgtraject. Hieronder vind je praktische tips, gebaseerd op best practices van zorgverleners.
De keuzehulp helpt om samen beslissen te verankeren in de dagelijkse praktijk. Patiënten voelen zich beter voorbereid, consulten worden doelgerichter, en artsen ervaren meer ruimte om af te stemmen wat voor de patiënt belangrijk is. De ervaring uit het veld is duidelijk: dit werkt!
De Dikkedarmkanker keuzehulp, ontwikkeld door ZorgKeuzeLab in samenwerking met medisch specialisten, patiënten en de MDL Fonds, ondersteunt mensen met uitgezaaide dikkedarm- of endeldarmkanker bij één van de moeilijkste beslissingen in hun leven.
Wil jij de Dikkedarmkanker keuzehulp inzetten in jouw ziekenhuis? Kijk op zorgkeuzelab.nl of neem contact op via:
natascha@zorgkeuzelab.nl
We denken graag met je mee over de aanpak die past bij jouw team.
