Hoe ontwikkel je een keuzehulp in 4 stappen?

Samen beslissen en keuzehulpen zijn onderwerpen die je vandaag de dag vaak voorbij hoort komen. Maar wat komt er eigenlijk kijken bij de ontwikkeling van een keuzehulp? Tijdens het ISPOG congres vertelde ik hoe we samen met ZorgKeuzeLab in 4 stappen de Stressincontinentie keuzehulp ontwikkelden.

Stressincontinentie is een veel voorkomende klacht onder vrouwen, waarbij urineverlies optreedt bij onder andere inspanning, lachen, niezen. De belangrijkste behandelingen zijn bekkenfysiotherapie en een operatie waarbij een bandje geplaatst wordt onder de plasbuis. Beide opties hebben voor- en nadelen, die impact hebben op het dagelijks leven van de patiënt. Een keuzehulp helpt de patiënt haar afwegingen en voorkeur op een rijtje te zetten.

"Voor de grootste groep patiënten is er niet één beste behandeling. De keuze is dan met name afhankelijk van de voorkeur van de patiënt."
- drs. M.B.E. Gerritse, Uro-gynaecoloog, Ziekenhuis Gelderse Vallei

Er komt veel kijken bij het ontwikkelen van een landelijk gedragen keuzehulp. Samen met ZorgKeuzeLab hebben we 4 stappen doorlopen om de Stressincontinentie keuzehulp te ontwikkelen: een landelijke multidisciplinaire werkgroep samenstellen waarin alle stakeholders betrokken zijn, behoeftenonderzoek onder patiënten en zorgprofessionals, de keuzehulp ontwerpen en gebruikersonderzoek. Tijdens het ISPOG (International Society for Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology) congres op 11 oktober vertelde ik hoe we met deze stappen tot een keuzehulp zijn gekomen die past in het zorgtraject.

1. Team up!

Voor start ontwikkeling stelden we een multidisciplinaire onderzoeksgroep samen, bestaande uit uro-gynaecologen, uroloog, huisarts en een specialist op het gebied van onderzoek met keuzehulpen. Deze onderzoeksgroep werkte samen met ZorgKeuzeLab. Daarbij was ZorgKeuzeLab verantwoordelijk voor het faciliteren van het ontwikkeltraject en de onderzoeksgroep voor de medische inhoud.

2. Behoeftenonderzoek

De volgende stap was het in kaart brengen van de behoeftes van patiënten én zorgverleners. We hebben patiënten gevraagd naar hun ervaringen met het maken van een keuze voor behandeling bij urineverlies bij inspanning en over welke informatie zij in de keuzehulp wensen. Waar hebben patiënten extra ondersteuning nodig? En welke informatie vinden ze belangrijk bij het maken van de keuze?

"Het is fijn als je het gevoel krijgt dat je niet de enige bent met dit probleem. Dat geeft steun."
- patiënte over stressincontinentie

Ook vroegen we huisartsen en specialisten wat ze willen weten van de patiënt om samen een keuze te kunnen maken. Daarnaast wilden we te weten komen welke factoren voor hen van belang zijn om de keuzehulp wel of niet te gebruiken.

3. De keuzehulp ontwerpen

De inzichten uit het behoefteonderzoek vormden de basis voor het ontwerpen van het uitreikvel, de keuzehulp en de samenvatting.

4. Gebruikersonderzoek

Artsen, fysiotherapeuten, patiënten en vertegenwoordigers van de patiëntenvereniging testten vervolgens of deze eerste versie gebruiksvriendelijk was en gaven suggesties voor verbeteringen. Met deze feedback hebben wij de puntjes op de i gezet en was de keuzehulp klaar om ingezet te worden.

DECISION studie

Op dit moment wordt de Stressincontinentie keuzehulp getest in de DECISION studie. We verwachten aan te tonen dat gebruik van de keuzehulp zorgt voor het makkelijker maken van een keuze, meer kennis en minder spijt.

Over de Stressincontinentie keuzehulp

De Stressincontinentie keuzehulp is goedgekeurd door de wetenschappelijke verenigingen van gynaecologen (NVOG), urologen (NVU) en fysiotherapeuten (KNGF) én patiëntenvereniging Bekkenbodem4all.
De Stressincontinentie keuzehulp is een initiatief van het Radboudumc. ZorgKeuzeLab is de ontwikkel- en implementatiepartner.

Op de hoogte blijven?

Wil je graag op de hoogte blijven van de ontwikkeling van de Stressincontinentie keuzehulp? Hier kun je de keuzehulp alvast bekijken en je interesse aangeven.

Gerelateerde artikelen

Deel dit artikel:

Uit de praktijk: 5 tips om de keuzehulp in de routine te krijgen én te houden

Wil je in jouw ziekenhuis ook aan de slag met samen beslissen en keuzehulpen? Is er enthousiasme, maar weet je niet goed hoe je moet starten? 5 tips uit de praktijk om een keuzehulp soepel in de routine te krijgen én houden.
Tip 1: Zorg voor een gemotiveerd team

Het uitreiken van een keuzehulp op zich is nog geen ‘samen beslissen’. Dat staat of valt met de motivatie en inzet van het team om de patiënt ook écht te betrekken bij de behandelkeuze. Zorg er voor dat iedereen in het team weet wat ‘samen beslissen’ is en iedereen hierachter staat. Ook is het belangrijk dat er draagvlak is voor de keuzehulp als tool.

"We zijn een goed ingewerkt team, de lijntjes zijn kort. We zijn op een goed moment gestart met de keuzehulp, het hele team was er klaar voor. We hebben er echt bewust voor gekozen."
- Mariëlle van Vugt, verpleegkundig specialist mammacare, Reinier de Graaf Gasthuis

Meer tips van het mammateam van het Reinier de Graaf Gasthuis hoe in recordtempo samen beslissen een goede gewoonte wordt.

Tip 2: Maak duidelijke afspraken: wie doet wat?

Geef de keuzehulp een plek in het zorgtraject: wanneer is een goed moment om de keuzehulp uit te reiken? Wie reikt uit? Wie bespreekt de samenvatting uit de keuzehulp en maakt de uiteindelijke behandelkeuze met de patiënt? Maak hier met het team duidelijke afspraken over en zorg ook dat de logistiek in orde is.

"De keuzehulpen zijn een vast onderdeel van onze werkwijze. Alle nieuwe teamleden krijgen dit standaard mee bij de introductie en pakken dit goed op."
- Drs. F. Jansen, uroloog, Zuyderland

Bij het urologieteam van Zuyderland is samen beslissen al jaren gesneden koek. Hoe doen ze dat?

Tip 3: Hou het onder de aandacht

Is de keuzehulp eenmaal in gebruik en goed in de routine, kan het voorkomen dat de aandacht een beetje verslapt. Wat kan helpen is om de keuzehulp tijdens de overdracht en werkoverleg te bespreken: reikt iedereen uit? Wat zijn de ervaringen met het gebruik? In onze periodieke rapportages houden we ook vinger aan de pols en zorgen we ervoor dat de keuzehulp meer op het netvlies komt bij iedereen.

"De rapportages over het gebruik van de keuzehulp vind ik heel waardevol. Zo zien we wat patiënten wel of niet met de keuzehulp doen: hoeveel loggen in, hoe tevreden zijn ze? We krijgen ook tips voor het team over het gebruik. Zo houden we het samen op de agenda en kunnen we onze zorg nóg beter maken. "
- Maud Bessems, chirurg-oncoloog, Jeroen Bosch Ziekenhuis

Wat doet het mammateam van het Jeroen Bosch Ziekenhuis nog meer om de keuzehulp onder de aandacht te houden bij het team?

Tip 4: Doorloop eens zelf de keuzehulp

Een tip van zorgverleners, aan zorgverleners die we geregeld horen is: bekijk de keuzehulp zelf ook eens. Dan zie je waar je patiënten tegenaan kunnen lopen.

"Neem zelf eens een kijkje in de keuzehulp. Dan weet je welke informatie erin staat en welke vragen patiënten voorgelegd krijgen."
- Drs. Judith de Vos-Geelen, internist-oncoloog, Maastricht UMC+

Het Maastricht UMC+ oncologieteam geeft deze tips mee vanuit hun jarenlange ervaring met samen beslissen.

Tip 5: Vier je successen!

Afgelopen kwartaal vierden we weer met veel teams dat de keuzehulp onderdeel van de routine is geworden. Een mooie prestatie, want een nieuwe gewoonte eigen maken gaat niet altijd vanzelf! We zijn dan ook trots op de ruim 90 teams in 37 ziekenhuizen die onze keuzehulpen inzetten als vast onderdeel van het zorgtraject.

Samen beslissen ook succesvol implementeren binnen jouw ziekenhuis?

Met onze keuzehulpen ondersteunen we 68 keuzes, zowel binnen als buiten de oncologie. Het implementatiepakket maakt het voor jou en je team zo makkelijk mogelijk!

Bekijk hier naar welke keuzehulpen je interesse uitgaat. Of neem contact op met Annette via annette@zorgkeuzelab.nl

Deel dit artikel:

Zo krijgt iedere borstkanker patiënt een passende behandeling

Bij de behandeling van borstkanker komt veel kijken. Naast de klinische afwegingen hebben de opties veel impact op de kwaliteit van leven. Het is belangrijk dat de patiënt en het behandelteam bespreken welke opties mogelijk zijn én samen beslissen wat de best passende behandeling is. De Borstkanker en Borstreconstructie keuzehulpen kunnen daar bij helpen.

Inmiddels werken al 19 mammateams in Nederlandse ziekenhuizen met deze keuzehulpen. Ze merken daarbij dat je tijdens het consult sneller tot de kern komt en daardoor meer de diepte in kan gaan. Dat maakt het gesprek effectiever en leidt tot verhoogde patiënttevredenheid.

Voor wie zijn de keuzehulpen?


De Borstkanker keuzehulp is voor vrouwen met vroegstadium borstkanker die de keuze hebben tussen een borstsparende behandeling of een volledige borstverwijdering.


Vrouwen die een volledige borstverwijdering ondergaan en de keuze hebben voor wel of (nog) geen borstreconstructie kunnen de Borstreconstructie keuzehulp gebruiken.

Hoe verandert het gesprek in de spreekkamer?

De Borstkanker en Borstreconstructie keuzehulpen helpen vrouwen hun afwegingen op een rij te zetten. Zo kunnen patiënt en zorgverlener samen een keuze maken die past bij de patiënt: samen beslissen dus.

  • Patiënten komen beter voorbereid naar de vervolgafspraak.
  • Je krijgt een beter beeld van wat er belangrijk is voor de patiënt.
  • Patiënten zijn meer tevreden over de behandelkeuze.
  • Patiënten hebben een concreter beeld van wat ze kunnen verwachten.

"De voorbereiding middels de keuzehulp verheldert waar de patiënt mee zit. En voor de zaken die vragen om meer uitleg, kunnen we gericht de tijd nemen. Het gesprek wordt op deze manier maatwerk. Ieder mens heeft een eigen leven, eigen wensen en een eigen toekomstbeeld. Daarbij hoort een behandeling die het beste bij het individu past."
- L.J.A. Strobbe, Chirurg-oncoloog, Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis

Blijvend in de routine

De Borstkanker keuzehulp en Borstreconstructie keuzehulp worden al door 19 mammateams ingezet als vast onderdeel van het zorgtraject.

"Er is geen goede of foute keuze. Wat de ene patiënt belangrijk vindt, hoeft niet vanzelfsprekend zwaarwegend te zijn voor de ander. Door patiënten met de keuzehulp heel bewust te laten nadenken over hun situatie, voorkom je dat ze achteraf spijt krijgen van hun keuze."
- Prof. dr. V.C.G. Tjan-Heijnen, Internist-oncoloog, Maastricht UMC+

Onze keuzehulpen als beste beoordeeld

De toegevoegde waarde van onze keuzehulpen komt ook terug in het onderzoek van Ruben Vromans naar keuzehulpen voor patiënten met vroegstadium borstkanker. Onze keuzehulpen scoren daar als beste, omdat ze informatie op maat laten zien aan de patiënt, actief vragen naar de voorkeur van de patiënt en het maken van afwegingen ondersteunt.

Daarnaast ontwikkelen we onze keuzehulpen altijd met medisch partners en patiënten, waardoor de keuzehulpen in het zorgtraject passen en het maken van een passende keuze ondersteunen.

Lees ook 3 redenen om te kiezen voor samen beslissen met een ZorgKeuzeLab keuzehulp voor meer informatie.

Ook aan de slag in jouw ziekenhuis?

Bij al onze teams is het gebruik van de Borstkanker keuzehulp binnen 3 tot 6 maanden routine geworden. Met ons implementatiepakket maken we het ook jouw team graag zo makkelijk mogelijk. Lees hier wat het implementatiepakket en abonnement inhoudt voor de Borstkanker en Borstreconstructie keuzehulp.

Met het proefpakket kun je de keuzehulp ook eerst vrijblijvend uitproberen. Vraag hier het proefpakket aan voor de Borstkanker en voor de Borstreconstructie keuzehulp.

In ontwikkeling:

Vanwege het succes van de Borstkanker en Borstreconstructie keuzehulp zijn we gestart met de ontwikkeling van twee borstkanker gerelateerde keuzehulpen voor:


Het personaliseren van de nacontrole, op initiatief van Santeon en in nauwe samenwerking met een landelijke werkgroep en Borstkanker Vereniging Nederland. De keuzehulp zal medio 2020 gereed zijn.


Patiënten met uitgezaaide borstkanker (palliatieve setting), op initiatief van het Maastricht UMC+.

Op de hoogte blijven?

Geef dan hier je interesse aan voor de Uitgezaaide borstkanker keuzehulp en de Borstkanker nacontrole keuzehulp.

Deel dit artikel:

De Dikkedarmkanker keuzehulp en implementatie van patiëntgerichte zorg

Lotte Keikes, arts-onderzoeker bij het Amsterdam UMC, presenteerde de resultaten van het implementatieonderzoek van de Dikkedarmkanker keuzehulp op het jaarlijkse congres van de European Society for Medical Oncology (ESMO), in Barcelona.
"De keuzehulp werd als mooie methode gezien om samen beslissen te bevorderen."

Keuzehulp bij uitgezaaide dikkedarmkanker

De Dikkedarmkanker keuzehulp is voor patiënten met uitgezaaide dikkedarmkanker, voor wie er geen curatieve behandelopties meer zijn. Patiënten kunnen in deze situatie kiezen voor behandelingen met verschillende doelen, zoals het verminderen van de klachten, levensverlenging en behoud van kwaliteit van leven. Lotte Keikes: ‘Sommige van deze behandelingen hebben een gelijkwaardig effect maar verschillende bijwerkingen. In deze situatie is het belangrijk om een balans te vinden tussen levensverlenging en kwaliteit van leven. De keuzehulp helpt patiënten bij het betrekken bij de behandelkeuze."

"In deze situatie is het belangrijk om een balans te vinden tussen levensverlenging en kwaliteit van leven. De keuzehulp helpt patiënten bij het betrekken bij de behandelkeuze."
- Drs. Lotte Keikes, arts-onderzoeker, Amsterdam UMC

Resultaten implementatieonderzoek

Van juli 2016 tot met februari 2017 vond het implementatieonderzoek van de Dikkedarmkanker keuzehulp plaats in 11 ziekenhuizen in Nederland. Destijds gebruikten ruim 300 patiënten de keuzehulp onder begeleiding van oncologen. Ruim driekwart van de patiënten én oncologen waren tevreden of zeer tevreden over de keuzehulp. "Tegelijk zagen we ook dat implementatie van de keuzehulp niet vanzelf ging. Motivatie en aandacht om samen beslissen écht eigen te maken zijn essentieel voor succesvolle implementatie. Hierin zag je aanzienlijke verschillen tussen de teams."

Positieve reacties op het ESMO congres

Bezoekers van het congres reageerden positief op de presentatie van de keuzehulp tijdens het ESMO congres. De keuzehulp werd als mooie methode gezien om gedeelde besluitvorming (shared decision-making) te bevorderen tussen arts en patiënt. Nederland loopt voorop als het gaat om het stimuleren van samen beslissen. Met name de openheid over de behandelingsmogelijkheden en de objectieve informatie in begrijpelijke taal werden gewaardeerd. Ook is er interesse in een Engelstalige versie van de keuzehulp.

"Nederland loopt voorop als het gaat om het stimuleren van samen beslissen. Met name de openheid over de behandelingsmogelijkheden en de objectieve informatie in begrijpelijke taal werden gewaardeerd."

Hoe werkt de keuzehulp?

De keuzehulp in drie delen:

Keuzehulp uitreikvel: het uitreikvel ondersteunt de medisch oncoloog om de diagnose en behandelopties uit te leggen aan de patiënt. Op het uitreikvel staat een bondig overzicht van de behandelopties met de manier van toediening, behandelschema’s, impact op de conditie en bijwerkingen. De patiënt wordt uitgenodigd om mee te beslissen en gebruik te maken van de keuzehulp.

Online keuzehulp: patiënt kan thuis, eventueel met een naaste, gepersonaliseerde informatie over de diagnose en behandelopties nalezen. Vervolgens zet ze haar afwegingen en voorkeuren op een rij.

Keuzehulp samenvatting: patiënt neemt de samenvatting mee naar het vervolggesprek. De oncoloog of verpleegkundige ziet in één oogopslag de persoonlijke situatie, afwegingen en voorkeur van de patiënt. Ze kunnen mogelijke twijfels en vragen bespreken om samen de best passende behandeling te kiezen.

Meer weten over het onderzoek?

Heeft u vragen over het onderzoek? Neem dan contact op met Lotte Keikes via l.keikes@amsterdamumc.nl

Meer artikelen van drs. L. Keikes

Motivatie is essentieel voor succesvolle implementatie van keuzehulp

Ook aan de slag met de keuzehulp in uw praktijk?

Inmiddels is de Dikkedarmkanker keuzehulp structureel in gebruik bij 15 ziekenhuizen en hebben meer dan 1700 patiënten de keuzehulp gebruikt. Wilt u de keuzehulp ook eens uitproberen in uw praktijk? Vraag kosteloos het proefpakket aan.

Bent u al overtuigd en wilt u direct aan de slag? Met ons implementatiepakket komt de keuzehulp in 3 tot 9 maanden in de routine.

Deel dit artikel:

3 redenen om te kiezen voor samen beslissen met een ZorgKeuzeLab keuzehulp

Samen beslissen is een term in de zorg die je bijna niet gemist kan hebben. Keuzehulpen worden in een adem met samen beslissen genoemd. Maar hoe weet je welke keuzehulp de beste is? Ruben Vromans oordeelde in een wetenschappelijke review dat de Borstkanker en Prostaatkanker keuzehulpen van ZorgKeuzeLab tot de beste behoren.

Als onderdeel van zijn promotietraject aan Tilburg University heeft Ruben een internationale review gedaan naar keuzehulpen voor vroegstadium borstkanker en gelokaliseerd prostaatkanker. Hij beoordeelde de keuzehulpen aan de hand van communicatieve aspecten en een internationale vastgestelde standaard voor keuzehulpen (IPDAS criteria) voor keuzehulpen. Hieronder drie redenen waarom onze keuzehulpen van Vromans de hoogste score krijgen.

1. Informatie op maat

De zorgverlener geeft op het uitreikvel aan voor welke behandelopties de patiënt in aanmerking komt. De patiënt neemt dit over in de keuzehulp, waarna de informatie wordt aangepast zodat het aansluit bij de situatie van de patiënt.

2. Actief vragen naar de voorkeur van de patiënt

Naast het op maat aanbieden van informatie krijgen patiënten ook vragen en stellingen voorgelegd die aansluiten bij de keuzes waar zij voor staan. De stellingen helpen patiënten om af te wegen wat het beste bij hun persoonlijke voorkeur past. Wat ze er voor over hebben en wat niet, maar ook waar eventuele twijfels, vragen of zorgen zitten.

3. Een keuzehulp die past in het zorgtraject

Bij de ontwikkeling van al onze keuzehulpen staat breed gebruik in de praktijk centraal, want hoe mooi je de keuzehulp ook maakt, het gesprek tussen patiënt en zorgverlener staat centraal. Zo ontwikkelen we onze keuzehulpen altijd in samenwerking met medisch partners én met patiënten, met als uitgangspunt dat de keuzehulp als vast onderdeel van het zorgtraject wordt aangeboden door een zorgverlener. Zo krijgt de patiënt op het juiste moment de juiste informatie én is er tijd en ruimte om samen te beslissen.

Ook aan de slag met onze keuzehulpen in uw praktijk?

Met het proefpakket kun je vrijblijvend de keuzehulp proberen met jouw patiënten. Het proefpakket bestaat uit:

  • een telefonische intake van 15 minuten
  • uitreikvellen voor in de spreekkamer om mee te geven aan jouw patiënt
  • instructie en tips voor gebruik

Vraag hier een Borstkanker keuzehulp proefpakket aan.
Vraag hier een Prostaatkanker keuzehulp proefpakket aan.

Benieuwd naar onze andere keuzehulpen? Bekijk het volledige aanbod.

Met zorg geïmplementeerd bij

Benieuwd naar ervaringen van teams die onze keuzehulpen dagelijks inzetten? Lees ook:

Gerelateerde artikelen

Deel dit artikel:

Samen beslissen bij hartfalen en hoe de ICD keuzehulp hierbij kan ondersteunen.

Aanstaande vrijdag 27 september vindt de nationale hartfalen dag 2019 plaats, met als thema '(digitale) ontwikkelingen in perspectief’. Dr. Lieselot van Erven zal een presentatie verzorgen over het nut en de noodzaak van de ICD keuzehulp ter ondersteuning van Samen beslissen.


Samen beslissen bij een nieuwe ICD of een ICD wissel, hoe doe je dat? Cardioloog dr. Lieselot van Erven gaat hier in een presentatie op in, tijdens de Nationale Hartfalendag. Je komt meer te weten hoe samen beslissen werkt in de praktijk en hoe de ICD keuzehulp je hierin kan ondersteunen.

ICD keuzehulp

De ICD keuzehulp is voor primaire en secundaire preventie patiënten die in aanmerking komen voor een eerste ICD plaatsing (ook bij CRT-D) of een ICD-wissel wegens batterijdepletie.

De ICD keuzehulp is een initiatief van de NVVC en ontwikkeld door ZorgKeuzeLab in samenwerking met een team van cardiologen, patiëntenvereniging Stichting ICD dragers Nederland en een expert- en patiëntpanel.

Probeer de ICD keuzehulp uit!

Wat is de Nationale Hartfalendag?

De Nationale Hartfalendag is een initiatief van de Werkgroep Hartfalen. De werkgroep stelt zich ten doel om de zorg rondom de hartfalenpatiënt in Nederland te optimaliseren.

De Nationale Hartfalendag is voor cardiologen (inclusief in opleiding), huisartsen, fysiotherapeuten, nurse practitioners, verpleegkundig specialisten, hartfalenverpleegkundigen en andere (para)medici betrokken bij hartfalenzorg.

Wanneer en waar vindt het plaats?

Vrijdag 27 oktober in Hotel Theater Figi, Zeist.

Agenda en aanmelden

U kunt hier de agenda bekijken en aanmelden.

Deel dit artikel:

Samen beslissen tijdens de inspiratieweek van het WZA

Deze week organiseert het Wilhelmina Ziekenhuis Assen een inspiratieweek over innovatie in de zorg. Ook ZorgKeuzeLab zal op de inspiratiemarkt aanwezig zijn en een inspiratiesessie over samen beslissen verzorgen.

De patiënt als regisseur van zijn eigen zorgtraject. Klinkt mooi, maar wat betekent dat in de praktijk? Veel gehoorde antwoorden zijn: meebeslissen, zelf keuzes maken, omgaan met je ziekte en je omgeving zoals je wil en wenst. Maar kan en doet een patiënt dit uit zichzelf of heeft hij daarbij hulp nodig?

ZorgKeuzeLab ontwikkelt keuzehulpen die patiënt én zorgverlener ondersteunen bij het maken van behandelkeuzes. Met de samenvatting op zak is de patiënt beter voorbereid op het vervolggesprek en kunnen patiënt en zorgverlener gezamenlijk weloverwogen keuzes maken. Wil je zien hoe keuzehulpen eruit zien en weten welke voordelen het voor jou als zorgverlener oplevert, kom dan naar deze inspiratiesessie!

Wanneer en waar vindt het plaats?

De inspiratiesessie van ZorgKeuzeLab vindt plaats op donderdag 26 september om 16:00 uur in het WZA.

Daarnaast zullen we aanwezig zijn op de inspiratiemarkt, waar je bij ons terecht kunt met vragen over samen beslissen en om een kijkje te nemen naar onze keuzehulpen.

Deel dit artikel:

Wat doen we met feedback van patiënten?

Als User experience designer hou ik mij dagelijks bezig met de gebruiksvriendelijkheid van onze keuzehulpen voor patiënten en artsen. In dit artikel geef ik een inkijkje in hoe we actief op zoek gaan naar feedback van patiënten en hoe dit ons helpt om onze keuzehulpen te verbeteren.
Behoeftenonderzoek

Bij aanvang van het ontwikkelen van een keuzehulp doen we een uitgebreid behoeftenonderzoek onder ervaringsdeskundigen en patiënten. Hoe hebben ze hun behandeltraject ervaren? Aan welke informatie hadden ze behoefte en wanneer? Wat zijn tips die ze andere patiënten willen meegeven? Wat we hier verzamelen, bepaalt mede de content van de keuzehulp. Patiëntenfeedback vormt de basis van onze keuzehulpen, tijdens ontwikkeltrajecten en in de continue doorontwikkeling.

"Patiëntenfeedback vormt de basis van onze keuzehulpen, tijdens ontwikkeltrajecten en in de continue doorontwikkeling."

Gebruiksonderzoek

Later in het ontwikkeltraject, vragen we in het gebruiksonderzoek aan patiënten om de keuzehulp te doorlopen. We observeren hoe mensen door de keuzehulp navigeren en sporen ze aan om hardop te denken. Aansluitend vragen we ze wat hun eerste indruk is, wat ze goed vinden en of ze nog wat missen. Dit onderzoek geeft ons inzicht in: is de keuzehulp duidelijk en makkelijk in gebruik? Sluit het aan bij hun behoeften? Op basis van deze inzichten, passen we de keuzehulp aan, voordat deze echt in gebruik genomen wordt.

Eenmaal ontwikkeld, voor altijd klaar?

Hoe zorgvuldig we een keuzehulp ook ontwikkelen, het is nooit af. Is een keuzehulp eenmaal in gebruik, blijven we deze doorontwikkelen op basis van feedback. Patiënten kunnen ons eenvoudig feedback geven na het doorlopen van de keuzehulp. Met een druk op de knop kunnen ze aangeven wat ze goed vonden en wat beter kan. Elke dag ontvangen we op deze manier veel waardevolle terugkoppeling. Tevreden? Verbetersuggesties? We staan er voor open.

"Elke dag ontvangen we veel waardevolle terugkoppeling van patiënten."

Feedback van patiënten

In ons tweewekelijks feedbackoverleg, bespreken we met het hele team de binnengekomen feedback. Wat kunnen we oppakken? Gaat dit over de medische inhoud of gaat het meer over usability of technische oplossingen? Annette coördineert deze overleggen en houdt ons scherp dat het ook echt leidt tot concrete verbeteringen.

"Het verwerken van binnenkomen feedback en dat weer zichtbaar maken is een wezenlijk onderdeel van ons (team)werk. Patiënten en artsen dragen daadwerkelijk bij aan het telkens verbeteren van de keuzehulpen. We doen het voor en door hen!"
- Annette van den Berg, Feedback & support coördinator

Wat hebben we gedaan met feedback?

Een aantal concrete verbeteringen: we hebben de flow van uitreikvel tot en met inloggen in de keuzehulp opnieuw onder de loep genomen en aangepast waar het duidelijker en prettiger kon.
Omdat patiënten aangaven behoefte te hebben aan lotgenotencontact en tips over hoe om te gaan met de ziekte, hebben we in de keuzehulpen concrete tips en links opgenomen waar ze hiervoor terecht kunnen.
Onlangs hebben we ook de kolommen van de stellingen smaller gemaakt voor op mobiel. Waardoor deze makkelijker te lezen en in te vullen zijn ook op een telefoon.

Meer voorbeelden van verbeteringen door feedback

Heeft uw feedback over onze keuzehulp(en)? Laat het Annette of mij weten via annette@zorgkeuzelab.nl of asako@zorgkeuzelab.nl

Deel dit artikel:

Ook bij EMBRAZE: Samen beslissen bij Prostaatkanker

Het EMBRAZE Kankernetwerk ziet ‘samen beslissen’ als belangrijk thema om kwaliteit van zorg te verbeteren. Maar hoe maak je als arts en patiënt samen de beste keuze? Daarvoor zetten vijf ziekenhuizen van het netwerk de Prostaatkanker keuzehulp van ZorgKeuzeLab in. Met de inzet van de keuzehulp bij de ziekenhuizen - Amphia, Bravis ziekenhuis, ETZ, JBZ en ZorgSaam - meet het netwerk de implementatiegraad én het effect op de behandelkeuze.

Persbericht EMBRAZE

Is eenmaal prostaatkanker geconstateerd, dan kun je als patiënt de neiging hebben de arts te laten beslissen over je behandelplan. Toch biedt samen beslissen veel voordelen. Voor mannen met gelokaliseerd prostaatkanker zijn er vaak meerdere, gelijkwaardige behandelingen mogelijk zoals actief volgen, opereren en inwendig of uitwendig bestralen. Door de patiënt actief te betrekken bij zijn behandeling, en hierover met hem in gesprek te gaan, krijgt hij de behandeling die het beste bij hem past.


Samen met je naaste of alleen log je thuis in op de online keuzehulp Prostaatkanker

Keuzehulp

Uroloog in Amphia en voorzitter van de EMBRAZE werkgroep prostaat Deric van der Schoot: “Door het gebruik van de keuzehulp is de patiënt beter geïnformeerd en meer betrokken bij zijn behandelkeuze. Hij kijkt kritischer naar eigen wensen, voorkeuren en wat hij zelf belangrijk vindt.” Met de samenvatting uit de keuzehulp kan de patiënt in het consult de informatie eenvoudig delen met de uroloog.

EMBRAZE Kankernetwerk

Om de kwaliteit van de zorg voor patiënten met kanker continu te verbeteren en de kans op genezing te vergroten, startten zeven ziekenhuizen en twee instituten radiotherapie in Brabant en Zeeland het kankernetwerk EMBRAZE. Binnen dit netwerk maakt een groot team van zorgprofessionals zich dagelijks hard voor het bieden van de best mogelijke zorg op het gebied van kanker. Zij werken volgens de laatste richtlijnen en nauw met elkaar samen in de regio. Zo bieden zij de best mogelijke zorg op het juiste moment en zo dicht mogelijk bij de patiënt.

Hoe werkt een keuzehulp?

“Als patiënt krijg je een overzicht van je behandelmogelijkheden op papier mee naar huis”, vertelt algemeen directeur van Zorgkeuzelab Regina The. “Samen met je naaste of alleen log je in op de online keuzehulp”. Daarin lees je eerst informatie over je diagnose en mogelijke behandelopties.

Vervolgens krijg je vragen die bijvoorbeeld gaan over wat belangrijk voor jou is in het dagelijks leven. Ook gaan ze over je wensen en grenzen op behandelgebied, en waar jouw voorkeur naar uit gaat. Uiteindelijk rolt er een samenvatting uit die je kunt bespreken met je arts. Er komt geen hard advies uit, de antwoorden vormen vooral een basis voor het vervolggesprek. Zo ga je als patiënt goed voorbereid naar het vervolggesprek met de dokter en kies je samen de behandeling die het beste past.

Nieuwsgierig?

Wilt u de Prostaatkanker keuzehulp of een van onze andere keuzehulpen ook eens uitproberen in uw dagelijkse praktijk? Hier kunt u een proefpakket aanvragen.

Deel dit artikel:

Met Santeon ziekenhuizen maken we uitkomstinformatie toegankelijk in de spreekkamer

Als patiënt wil je de beste zorg en de beste behandelaar. Wat of waar dat is, kan per patiënt verschillen. Uitkomstinformatie over de zorg kan patiënten en zorgverleners helpen hierover samen te beslissen. Welke keuzes hebben andere, vergelijkbare patiënten, gemaakt? Welk resultaat kan je verwachten na een behandeling? Antwoord op deze en andere vragen zijn straks op maat beschikbaar in de spreekkamer.

Dit artikel is verschenen in juli 2019, op de site van Santeon.

De Santeon ziekenhuizen werken binnen het experiment Uitkomstindicatoren aan het actief gebruiken van uitkomstinformatie op maat voor de patiënt ten behoeve van samen beslissen.

Het gebruik van zorguitkomsten bevindt zich in Nederland nog in een beginfase. Uitkomstinformatie heeft alleen waarde voor zowel patiënten als zorgverleners als het toegankelijk is in de spreekkamer. Zorguitkomsten moeten voor patiënten goed vindbaar, begrijpelijk én te personaliseren zijn. Onderdeel van het experiment Uitkomstindicatoren is daarom het ontwikkelen van keuzehulpen die patiënten specifieke uitkomstinformatie bieden om samen met de zorgverlener bewuster een keuze te kunnen maken tussen verschillende opties voor zorg, onderzoeken en behandelingen. Door keuzehulpen onderdeel te maken van het Santeon Value Based Health Care (VBHC) model vormen de keuzehulpen een stevige basis voor het gebruik van zorguitkomsten bij samen beslissen in de spreekkamer.

Het experiment Uitkomstindicatoren maakt onderdeel uit van het programma Uitkomstgerichte Zorg waar de partijen van het Hoofdlijnenakkoord Medisch Specialistische Zorg en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) samen aan werken. Het ministerie van VWS maakt het financieel mogelijk, ZonMw begeleidt het project. Eind december 2018 is het experiment van start gegaan. In juni hebben de diverse samenwerkingspartners binnen het experiment de aanpak van het programma gepresenteerd tijdens een invitational conference. Ook deelden zij de eerste ervaringen met het meten, verzamelen en gebruiken van zorguitkomsten ten behoeve van samen beslissen.

Praktijk

Pieter de Bey, directeur van Santeon: “Langzamerhand komt steeds meer uitkomstinformatie van diverse aandoeningen beschikbaar. Maar hoe we deze zorguitkomsten praktisch en effectief toe kunnen passen in de spreekkamer is nog een uitdaging. Het is onze ambitie om in het experiment samen met patiënten en zorgverleners de beste aanpak te ontwikkelen. We creëren gepersonaliseerde keuzehulpen met uitkomstinformatie en onderzoeken vervolgens hoe het gebruik werkt in de praktijk. Ook trainen we patiënten en zorgverleners in het gebruik en zorgen we voor een stevige verankering in het zorgpad. Wat we leren en ontwikkelen delen we met andere zorgaanbieders.”

"Het is onze ambitie om in het experiment samen met patiënten en zorgverleners de beste aanpak te ontwikkelen."

ZorgKeuzeLab als partner

De keuzehulpen worden in samenwerking met ZorgKeuzeLab ontwikkeld. Regina The, directeur van ZorgKeuzeLab: “We ontwikkelen al langer keuzehulpen, altijd samen met wetenschappelijke verenigingen en patiëntenverenigingen zodat ze opschaalbaar zijn naar alle Nederlandse ziekenhuizen. Uiteraard werken we daarbij volgens de landelijke leidraad. Door de keuzehulpen te verrijken met zorguitkomsten en persoonlijke risico-informatie zetten we een serieuze stap in de ontwikkeling van keuzehulpen ter ondersteuning van samen beslissen.“

"Door de keuzehulpen te verrijken met zorguitkomsten en persoonlijke risico-informatie zetten we een serieuze stap in de ontwikkeling van keuzehulpen ter ondersteuning van samen beslissen."

Lees hier meer informatie over Santeon en het experiment uitkomstindicatoren.

Deel dit artikel: