Blog Berichten van Ir. Asako Takahashi

Samen beslissen bij prostaatkanker? Je zit wel snor met onze keuzehulpen!

Wist je dat Movember staat voor Moustache-November? Helaas kan ik geen snor laten staan, maar vraag wèl graag extra aandacht voor prostaatkanker. In het bijzonder voor samen beslissen voor de behandeling van deze ziekte. Een goed gesprek tussen zorgverlener en patiënt is essentieel. Onze keuzehulpen ondersteunen hierbij.

Jaarlijks krijgen in Nederland zo'n 12000 mannen de diagnose prostaatkanker. Vaak zijn er verschillende behandelopties. Juist dan zijn goede gesprekken met je zorgverlener hierover belangrijk: Wat betekent de behandeling voor je dagelijks leven? Wat vind jíj belangrijk? Onze prostaatkanker keuzehulpen ondersteunen patiënten en hun behandelaren om samen te beslissen over de best passende behandeling.

Waarom samen beslissen?

Voor gelokaliseerd prostaatkanker in een vroeg stadium zijn meestal meerdere gelijkwaardige behandelingen mogelijk: operatie, bestralen of afwachten met de behandeling. Ook voor mannen met uitgezaaide castratie resistente prostaatkanker (CRPC) zijn vaak meerdere behandelopties mogelijk: afwachten, hormoon- of chemotherapie. Welke behandeling het beste is, hangt vaak af van persoonlijke afwegingen over bijvoorbeeld de invloed van de bijwerkingen op je dagelijks leven.

De Prostaatkanker keuzehulp en CRPC keuzehulp ondersteunen patiënten bij het op een rij zetten wat zij belangrijk vinden én om dit te bespreken met hun zorgverleners.

Hoe kan een keuzehulp helpen bij samen beslissen?

Patiënten geven aan dat de keuzehulp een duidelijk overzicht geeft van alles wat in de spreekkamer is besproken. En dat het hen helpt bij het maken van afwegingen voor een passende behandeling.

"De keuzehulp is uitgebreid en overzichtelijk. Duidelijke uitleg van de mogelijkheden, voor- en nadelen en vooral de uitleg van de gevolgen. Helpt bij emotionele en ingrijpende beslissing."
- Patiënt over de Prostaatkanker keuzehulp

"Goede manier om inzicht te krijgen in de behandelmethoden. Duidelijke informatie over impact en verschillen tussen de behandelingen waardoor je kunt afwegen wat voor jou belangrijk is."
- Patiënt over de CRPC keuzehulp

Ook voor zorgverleners helpt de keuzehulp als gesprekkstarter. Ze geven aan dat er een beter inhoudelijk gesprek in de spreekkamer gevoerd kan worden als patiënten de keuzehulp doorlopen hebben.

"Patiënten geven aan dat ze het heel fijn vinden dat ze alles wat we hebben besproken thuis zelf kunnen nalopen, eventueel samen met familie. Dan kunnen ze het rustig laten doordringen. Ook hebben mensen minder vragen. We horen niet meer ‘dat heeft de dokter niet gezegd’."
- Anja Ladenberg, triageverpleegkundige Reinier de Graaf Ziekenhuis

"De patiënt wordt door de keuzehulp uitgenodigd om na te denken wat de gevolgen zijn van de verschillende behandelopties. Het gesprek met de internist-oncoloog kan meer diepgaand gevoerd worden. De behandelopties kan je in de context van de patiënt plaatsen om uiteindelijk gezamenlijk de beste behandeling te kiezen."
- Dr. F. van den Berkmortel, Internist-oncoloog, Zuyderland

Hoe werkt het?

Sinds 2015 hebben al duizenden mannen de keuzehulpen gebruikt. 90% daarvan is (zeer) tevreden over het gebruik.

Bent u patiënt en heeft u de keuzehulp niet ontvangen van uw zorgverlener in het ziekenhuis? ZorgKeuzeLab en haar partners streven breed gebruik van de keuzehulpen na. Daarom bieden we ook patiënten die deze niet ontvangen van hun zorgverlener in het ziekenhuis, toegang tot de keuzehulpen via Prostaatkanker stichting, kanker.nl en Alles over urologie.

Ook aan de slag in jouw ziekenhuis?

De Prostaatkanker keuzehulp en CRPC keuzehulp worden nu door zorgverleners in 16 ziekenhuizen ingezet als vast onderdeel van het zorgtraject. Bij alle teams is het gebruik van deze keuzehulpen binnen 3 tot 6 maanden routine geworden.

Met ons implementatiepakket maken we het ook jouw team zo makkelijk mogelijk. Vraag een proefpakket aan om het vrijblijvend uit te proberen: proefpakket Prostaatkanker keuzehulp en proefpakket CRPC keuzehulp

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Iedere borstkanker patiënt een passende behandeling

Als er voor behandeling van borstkanker verschillende opties zijn, welke kies je dan? Het is belangrijk dat de patiënt en haar behandelteam sámen kiezen voor de optie die het beste past. Met onze Borstkanker, Borstreconstructie en Borstkanker nacontrole keuzehulpen ondersteunen we het gesprek tussen patiënten en zorgverleners om beter samen te beslissen.
Hoe werkt het in de praktijk?


voorbeeld Borstkanker nacontrole keuzehulp

Waarom onze keuzehulpen?
  • Patiënten komen beter voorbereid naar de vervolgafspraak.
  • Je krijgt een beter beeld van wat er belangrijk is voor de patiënt.
  • Patiënten zijn meer tevreden over de behandelkeuze.
  • Patiënten hebben een concreter beeld van wat ze kunnen verwachten van de behandeling.

"De voorbereiding met de keuzehulp verheldert waar de patiënt mee zit. En voor de zaken die vragen om meer uitleg, kunnen we gericht de tijd nemen. Het gesprek wordt op deze manier maatwerk. Ieder mens heeft een eigen leven, eigen wensen en een eigen toekomstbeeld. Daarbij hoort een behandeling die het beste bij het individu past."
- Dr. L.J.A. Strobbe, Chirurg-oncoloog, Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis

Borstkanker en Borstreconstructie keuzehulp

De Borstkanker keuzehulp is voor vrouwen met vroegstadium borstkanker met de keuze voor een borstsparende behandeling of een volledige borstverwijdering. De Borstreconstructie keuzehulp is voor vrouwen die een volledige borstverwijdering ondergaan en kunnen kiezen voor wel of (nog) geen borstreconstructie.

De Borstkanker keuzehulp en Borstreconstructie keuzehulp worden nu door 21 mammateams in Nederland ingezet als vast onderdeel van het zorgtraject.

ZorgKeuzeLab en haar partners streven breed gebruik van de keuzehulpen na. Daarom bieden we ook patiënten die deze niet ontvangen van hun zorgverlener in het ziekenhuis, toegang tot de keuzehulpen via Borstkankervereniging Nederland.

Sinds 2015 hebben al duizenden vrouwen de keuzehulpen gebruikt. 83% daarvan is (zeer) tevreden over het gebruik.

Nieuw: Borstkanker nacontrole keuzehulp

De Borstkanker nazorg keuzehulp is voor vrouwen die een behandeling hebben afgerond en het nacontrole traject samen in willen richten.

"De jaarlijkse controle leverde mij vooral stress op. Je moet terug naar die afdeling waar je geen goede herinneringen aan hebt. Ik kan nu contact opnemen als ík dat nodig vind."
- patiënt

"De jaarlijkse nacontrole geeft mij houvast en een veilig gevoel. Het is fijn om hiervoor op vaste momenten in het ziekenhuis te zijn. Ik ben altijd opgelucht als het achter de rug is."
- patiënt

Bijzonder aan deze keuzehulp is dat de zorgverlener tijdens de introductie het persoonlijk risico op terugkeer van borstkanker in het borstgebied berekent middels het INFLUENCE nomogram. Dit voorspelmodel is ontwikkeld door de Universiteit Twente op basis van een grote set uitkomstgegevens van de Nederlandse Kankerregistratie. Zo kan de patiënt, mede op basis van haar persoonlijk risico, bepalen welk nacontrole schema het beste past.

"Met de keuzehulp maken we bij elke patiënt een persoonlijke berekening om te laten zien wat het risico is op terugkeer van de kanker in de borst. Het helpt vrouwen bewust te maken van hoe klein het risico vaak is en dat mee te nemen in de gezamenlijke keuze over het inrichten van de nacontrole."
- Drs. Y.E.A. van Riet, Chirurg, Catharina Ziekenhuis

Ook aan de slag in jouw ziekenhuis?


Bij al onze teams is het gebruik van de Borstkanker keuzehulpen binnen 3 tot 6 maanden routine geworden. Met ons implementatiepakket maken we het ook jouw team zo makkelijk mogelijk. Vraag een proefpakket aan om het vrijblijvend uit te proberen: proefpakket Borstkanker keuzehulp en proefpakket Borstreconstructie keuzehulp


De Borstkanker nacontrole keuzehulp wordt sinds okt 2020 in onderzoeksverband geïmplementeerd en is binnenkort landelijk beschikbaar. Heb je interesse? Vraag dan een sneak peak aan.

Ervaringen van collega mammateams
Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Keuzehulp in de routine, een fluitje van een cent?

Het gebruik van een keuzehulp wordt niet zomaar een gewoonte. Bij het Amphia ziekenhuis - aangesloten bij het EMBRAZE Kankernetwerk - kreeg het urologieteam dit binnen een mum van tijd voor elkaar. Met een betrokken team, goede voorbereiding en begeleiding in de implementatie, hoeft het helemaal niet zo ingewikkeld te zijn.

Saskia Nieuwenbroek, oncologisch urologieverpleegkundige van het Amphia Ziekenhuis, vertelt hoe bij hen de Prostaatkanker keuzehulp binnen een paar maanden onderdeel van de routine werd. En wat het gebruik van de keuzehulp hen oplevert.

Wat zie jij als toegevoegde waarde van de keuzehulp?

Iemand die de spreekkamer verlaat, kan bijna nooit alles onthouden wat er is verteld. De keuzehulp zorgt ervoor dat de patiënt thuis de juiste informatie weer kan opzoeken en doornemen. Ook vinden patiënten het uitreikvel overzichtelijk. Het is een welkome aanvulling op de informatie die wij ze meegeven. Ze gebruiken het om zich voor te bereiden voor de vervolgafspraken. Ik merk dat patiënten met veel meer kennis terugkomen. Het fijne aan de keuzehulp is dat je écht samen met de patiënt gaat kijken wat het beste bij hem past.

"Het fijne aan de keuzehulp is dat je écht samen met de patiënt gaat kijken wat het beste bij hem past."

Het gebruik van de keuzehulp kost ons effectief geen extra tijd. Het is juist fijn dat een patiënt thuis toegang heeft tot de keuzehulp. We merken dat het onze patiënten goede en duidelijke ondersteuning biedt om samen te kunnen besluiten over de behandeling.

EMBRAZE Kankernetwerk omarmt keuzehulp

Het EMBRAZE Kankernetwerk ziet ‘samen beslissen’ als belangrijk thema om kwaliteit van zorg te verbeteren. Ziekenhuizen van het netwerk zetten hiervoor de Prostaatkanker keuzehulp in. Het ETZ en JBZ werken er al jaren mee. Onlangs haakten Amphia, Bravis en ZorgSaam ook aan. Inmiddels is ook in deze ziekenhuizen de keuzehulp onderdeel van de dagelijkse werkwijze.

Heb je tips voor andere urologieteams hoe ze de keuzehulp in korte tijd eigen kunnen maken?

Zet de keuzehulp structureel in bij elke patiënt die een uitslag krijgt en een keuze heeft. Ook tijdens het MDO wordt geadviseerd om de keuzehulp uit te reiken. Op die manier blijft iedereen alert om de keuzehulp in te zetten.

"Ook tijdens het MDO wordt geadviseerd om de keuzehulp uit te reiken. Op die manier blijft iedereen alert om de keuzehulp in te zetten."

Leg tijdens het gesprek met de patiënt de keuzehulp uit. Bij ons doet de arts of oncologieverpleegkundige dit. Ik geef aan dat het een extra aanvulling is op wat er is verteld en dat ze dit door kunnen nemen om tot een goede keuze te komen. De meeste mensen nemen de keuzehulp dan thuis door.

Vraag de patiënt naar de samenvatting. Meestal bespreken ze de samenvatting met de arts, soms met ons. Door er actief naar te vragen, geef je patiënten het zetje om het ter sprake te brengen.

Ook aan de slag met de keuzehulp in uw praktijk?

Bij ons is implementeren meer dan een vinkje zetten. Samen denken we na hoe de keuzehulp soepel in het zorgpad past. We stellen implementatiedoelen en koppelen de voortgang elke maand terug. Als gewenst, geven we tips op maat om het teams zo makkelijk mogelijk te maken om het gebruik van de keuzehulp eigen te maken. Zo wordt succesvol implementeren een fluitje van een cent.

Inmiddels is de Prostaatkanker keuzehulp structureel in gebruik bij 10 ziekenhuizen en hebben meer dan 2500 patiënten de keuzehulp gebruikt. Wilt u ook aanhaken? Ga direct aan de slag in uw praktijk! Met ons implementatiepakket komt de keuzehulp in 3 tot 9 maanden in de routine. Liever eerst met een aantal patiënten uitproberen? Vraag kosteloos het proefpakket aan.

De keuzehulp is goedgekeurd door de Nederlandse Vereniging voor Urologie en ook openbaar toegankelijk via de ProstaatKankerStichting en Allesoverurologie.

Gerelateerde artikelen

Ook bij EMBRAZE: Samen beslissen bij Prostaatkanker
5 tips om de keuzehulp in de routine te krijgen én te houden
Eens een keuzehulp geïmplementeerd, voor altijd vanzelfsprekend?

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Uit de praktijk: 5 tips om de keuzehulp in de routine te krijgen én te houden

Wil je in jouw ziekenhuis ook aan de slag met samen beslissen en keuzehulpen? Is er enthousiasme, maar weet je niet goed hoe je moet starten? 5 tips uit de praktijk om een keuzehulp soepel in de routine te krijgen én houden.
Tip 1: Zorg voor een gemotiveerd team

Het uitreiken van een keuzehulp op zich is nog geen ‘samen beslissen’. Dat staat of valt met de motivatie en inzet van het team om de patiënt ook écht te betrekken bij de behandelkeuze. Zorg er voor dat iedereen in het team weet wat ‘samen beslissen’ is en iedereen hierachter staat. Ook is het belangrijk dat er draagvlak is voor de keuzehulp als tool.

"We zijn een goed ingewerkt team, de lijntjes zijn kort. We zijn op een goed moment gestart met de keuzehulp, het hele team was er klaar voor. We hebben er echt bewust voor gekozen."
- Mariëlle van Vugt, verpleegkundig specialist mammacare, Reinier de Graaf Gasthuis

Meer tips van het mammateam van het Reinier de Graaf Gasthuis hoe in recordtempo samen beslissen een goede gewoonte wordt.

Tip 2: Maak duidelijke afspraken: wie doet wat?

Geef de keuzehulp een plek in het zorgtraject: wanneer is een goed moment om de keuzehulp uit te reiken? Wie reikt uit? Wie bespreekt de samenvatting uit de keuzehulp en maakt de uiteindelijke behandelkeuze met de patiënt? Maak hier met het team duidelijke afspraken over en zorg ook dat de logistiek in orde is.

"De keuzehulpen zijn een vast onderdeel van onze werkwijze. Alle nieuwe teamleden krijgen dit standaard mee bij de introductie en pakken dit goed op."
- Drs. F. Jansen, uroloog, Zuyderland

Bij het urologieteam van Zuyderland is samen beslissen al jaren gesneden koek. Hoe doen ze dat?

Tip 3: Hou het onder de aandacht

Is de keuzehulp eenmaal in gebruik en goed in de routine, kan het voorkomen dat de aandacht een beetje verslapt. Wat kan helpen is om de keuzehulp tijdens de overdracht en werkoverleg te bespreken: reikt iedereen uit? Wat zijn de ervaringen met het gebruik? In onze periodieke rapportages houden we ook vinger aan de pols en zorgen we ervoor dat de keuzehulp meer op het netvlies komt bij iedereen.

"De rapportages over het gebruik van de keuzehulp vind ik heel waardevol. Zo zien we wat patiënten wel of niet met de keuzehulp doen: hoeveel loggen in, hoe tevreden zijn ze? We krijgen ook tips voor het team over het gebruik. Zo houden we het samen op de agenda en kunnen we onze zorg nóg beter maken. "
- Maud Bessems, chirurg-oncoloog, Jeroen Bosch Ziekenhuis

Wat doet het mammateam van het Jeroen Bosch Ziekenhuis nog meer om de keuzehulp onder de aandacht te houden bij het team?

Tip 4: Doorloop eens zelf de keuzehulp

Een tip van zorgverleners, aan zorgverleners die we geregeld horen is: bekijk de keuzehulp zelf ook eens. Dan zie je waar je patiënten tegenaan kunnen lopen.

"Neem zelf eens een kijkje in de keuzehulp. Dan weet je welke informatie erin staat en welke vragen patiënten voorgelegd krijgen."
- Drs. Judith de Vos-Geelen, internist-oncoloog, Maastricht UMC+

Het Maastricht UMC+ oncologieteam geeft deze tips mee vanuit hun jarenlange ervaring met samen beslissen.

Tip 5: Vier je successen!

Afgelopen kwartaal vierden we weer met veel teams dat de keuzehulp onderdeel van de routine is geworden. Een mooie prestatie, want een nieuwe gewoonte eigen maken gaat niet altijd vanzelf! We zijn dan ook trots op de ruim 90 teams in 37 ziekenhuizen die onze keuzehulpen inzetten als vast onderdeel van het zorgtraject.

Samen beslissen ook succesvol implementeren binnen jouw ziekenhuis?

Met onze keuzehulpen ondersteunen we 68 keuzes, zowel binnen als buiten de oncologie. Het implementatiepakket maakt het voor jou en je team zo makkelijk mogelijk!

Bekijk hier naar welke keuzehulpen je interesse uitgaat. Of neem contact op met Annette via annette@zorgkeuzelab.nl

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Samen beslissen bij hartfalen en hoe de ICD keuzehulp hierbij kan ondersteunen.

Aanstaande vrijdag 27 september vindt de nationale hartfalen dag 2019 plaats, met als thema '(digitale) ontwikkelingen in perspectief’. Dr. Lieselot van Erven zal een presentatie verzorgen over het nut en de noodzaak van de ICD keuzehulp ter ondersteuning van Samen beslissen.


Samen beslissen bij een nieuwe ICD of een ICD wissel, hoe doe je dat? Cardioloog dr. Lieselot van Erven gaat hier in een presentatie op in, tijdens de Nationale Hartfalendag. Je komt meer te weten hoe samen beslissen werkt in de praktijk en hoe de ICD keuzehulp je hierin kan ondersteunen.

ICD keuzehulp

De ICD keuzehulp is voor primaire en secundaire preventie patiënten die in aanmerking komen voor een eerste ICD plaatsing (ook bij CRT-D) of een ICD-wissel wegens batterijdepletie.

De ICD keuzehulp is een initiatief van de NVVC en ontwikkeld door ZorgKeuzeLab in samenwerking met een team van cardiologen, patiëntenvereniging Stichting ICD dragers Nederland en een expert- en patiëntpanel.

Probeer de ICD keuzehulp uit!

Wat is de Nationale Hartfalendag?

De Nationale Hartfalendag is een initiatief van de Werkgroep Hartfalen. De werkgroep stelt zich ten doel om de zorg rondom de hartfalenpatiënt in Nederland te optimaliseren.

De Nationale Hartfalendag is voor cardiologen (inclusief in opleiding), huisartsen, fysiotherapeuten, nurse practitioners, verpleegkundig specialisten, hartfalenverpleegkundigen en andere (para)medici betrokken bij hartfalenzorg.

Wanneer en waar vindt het plaats?

Vrijdag 27 oktober in Hotel Theater Figi, Zeist.

Agenda en aanmelden

U kunt hier de agenda bekijken en aanmelden.

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Wat doen we met feedback van patiënten?

Als User experience designer hou ik mij dagelijks bezig met de gebruiksvriendelijkheid van onze keuzehulpen voor patiënten en artsen. In dit artikel geef ik een inkijkje in hoe we actief op zoek gaan naar feedback van patiënten en hoe dit ons helpt om onze keuzehulpen te verbeteren.
Behoeftenonderzoek

Bij aanvang van het ontwikkelen van een keuzehulp doen we een uitgebreid behoeftenonderzoek onder ervaringsdeskundigen en patiënten. Hoe hebben ze hun behandeltraject ervaren? Aan welke informatie hadden ze behoefte en wanneer? Wat zijn tips die ze andere patiënten willen meegeven? Wat we hier verzamelen, bepaalt mede de content van de keuzehulp. Patiëntenfeedback vormt de basis van onze keuzehulpen, tijdens ontwikkeltrajecten en in de continue doorontwikkeling.

"Patiëntenfeedback vormt de basis van onze keuzehulpen, tijdens ontwikkeltrajecten en in de continue doorontwikkeling."

Gebruiksonderzoek

Later in het ontwikkeltraject, vragen we in het gebruiksonderzoek aan patiënten om de keuzehulp te doorlopen. We observeren hoe mensen door de keuzehulp navigeren en sporen ze aan om hardop te denken. Aansluitend vragen we ze wat hun eerste indruk is, wat ze goed vinden en of ze nog wat missen. Dit onderzoek geeft ons inzicht in: is de keuzehulp duidelijk en makkelijk in gebruik? Sluit het aan bij hun behoeften? Op basis van deze inzichten, passen we de keuzehulp aan, voordat deze echt in gebruik genomen wordt.

Eenmaal ontwikkeld, voor altijd klaar?

Hoe zorgvuldig we een keuzehulp ook ontwikkelen, het is nooit af. Is een keuzehulp eenmaal in gebruik, blijven we deze doorontwikkelen op basis van feedback. Patiënten kunnen ons eenvoudig feedback geven na het doorlopen van de keuzehulp. Met een druk op de knop kunnen ze aangeven wat ze goed vonden en wat beter kan. Elke dag ontvangen we op deze manier veel waardevolle terugkoppeling. Tevreden? Verbetersuggesties? We staan er voor open.

"Elke dag ontvangen we veel waardevolle terugkoppeling van patiënten."

Feedback van patiënten

In ons tweewekelijks feedbackoverleg, bespreken we met het hele team de binnengekomen feedback. Wat kunnen we oppakken? Gaat dit over de medische inhoud of gaat het meer over usability of technische oplossingen? Annette coördineert deze overleggen en houdt ons scherp dat het ook echt leidt tot concrete verbeteringen.

"Het verwerken van binnenkomen feedback en dat weer zichtbaar maken is een wezenlijk onderdeel van ons (team)werk. Patiënten en artsen dragen daadwerkelijk bij aan het telkens verbeteren van de keuzehulpen. We doen het voor en door hen!"
- Annette van den Berg, Feedback & support coördinator

Wat hebben we gedaan met feedback?

Een aantal concrete verbeteringen: we hebben de flow van uitreikvel tot en met inloggen in de keuzehulp opnieuw onder de loep genomen en aangepast waar het duidelijker en prettiger kon.
Omdat patiënten aangaven behoefte te hebben aan lotgenotencontact en tips over hoe om te gaan met de ziekte, hebben we in de keuzehulpen concrete tips en links opgenomen waar ze hiervoor terecht kunnen.
Onlangs hebben we ook de kolommen van de stellingen smaller gemaakt voor op mobiel. Waardoor deze makkelijker te lezen en in te vullen zijn ook op een telefoon.

Meer voorbeelden van verbeteringen door feedback

Heeft uw feedback over onze keuzehulp(en)? Laat het Annette of mij weten via annette@zorgkeuzelab.nl of asako@zorgkeuzelab.nl

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Hoe maak je keuzehulpen zo toegankelijk mogelijk voor een breed publiek?

Als User experience designer hou ik mij dagelijks bezig met de gebruiksvriendelijkheid van onze keuzehulpen voor patiënten en artsen. Een van mijn uitdagingen is om onze uitingen zo te ontwerpen, dat ze makkelijk te begrijpen zijn voor een breed publiek, inclusief patiënten met lage gezondheidsvaardigheden.

Altijd opzoek naar inspiratie hoe we dit nóg beter kunnen, bezocht ik in april het symposium ‘Gezondheid in Beeld: de rol van visuele communicatie’, georganiseerd door het Amsterdam Center for Health Communication. Een inspirerende middag met sprekers uit de wetenschap en de praktijk over effectieve visuele communicatie in de zorg. Hieronder mijn vier belangrijkste inzichten op een rij hoe je informatie toegankelijk en begrijpbaar maakt.

1. Visualiseer: vertel het in beelden

Visualiseer waar mogelijk. Alle teksten in de keuzehulpen vervangen, zal niet zo 1-2-3 gaan, maar maak het duidelijker met beeld.

2. Maak het eenvoudig

Het geldt voor teksten en beeldmateriaal allebei, dat het zo eenvoudig mogelijk moet zijn. Dus korte, actieve zinnen met eenvoudige woorden. Op afbeeldingen alleen tonen, wat er toe doet. Onnodige details leiden alleen maar af. Dit lijkt makkelijk, maar is het moeilijkste wat er is, omdat je echt tot de kern moet komen.

3. Doseer en prioriteer

Hou altijd in je achterhoofd: wat is het allerbelangrijkste voor de patiënt om te weten? Noem dit als eerst. Begin met het belangrijkste, ga daarna in op details. En biedt informatie in stukjes aan: 1 zin bevat 1 boodschap. Maak korte alinea's en paragrafen. Gebruik witruimte om informatie te bundelen en lucht te geven.

4. Maak het herkenbaar en aansprekend

"Je wil het gevoel van Hé, dit gaat over mij. Zo blijft informatie makkelijker beklijven."

Denk vanuit de lezer. Wat zouden patiënten willen weten? Wat herkennen zij, wat sluit aan bij hun belevingswereld? Je wil het invoelbaar maken, het gevoel van 'Hé, dit gaat over mij." Zo beklijft informatie makkelijker, of het nu visueel of tekstueel is.
Dit geldt trouwens net zo voor hoogopgeleide patiënten. Toegankelijke informatie heeft iedereen baat bij.

Heb je een vraag over hoe wij onze keuzehulpen zo toegankelijk mogelijk maken? Of ben je ook met dit onderwerp bezig en wil je een keer van gedachte wisselen? Laat het mij weten: asako@zorgkeuzelab.nl

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Keuzehulp geeft patiënten houvast

Als je te horen hebt gekregen dat je uitgezaaide dikkedarmkanker hebt, komt er veel op je af. Hoe nu verder? Welke soorten behandelingen zijn er en mag ik daar uit kiezen? Kan ik doorgaan zoals ik gewend ben of moet ik mijn leven omgooien? De Dikkedarmkanker keuzehulp helpt patiënt en arts bij het maken van een behandelkeuze.

Dit nieuwsbericht is overgenomen van de Maag Lever Darm Stichting.

Het is niet altijd makkelijk om in de spreekkamer helder te krijgen hoe de patiënt zelf denkt over alle behandelmogelijkheden, weet ook internist-oncoloog Peter Nieboer van het Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Zo had hij onlangs een patiënt die de indruk gaf alle middelen te willen gebruiken die levensverlengend zouden werken. Nieboer: ‘Na het doorlopen van de keuzehulp kwam hij terug met de conclusie dat hij de tijd die hem nog restte zo prettig mogelijk wilde doorbrengen, ook al zou dat een verkorting van zijn levensduur inhouden. Dat soort verrassingen kom je tegen. Het is dan goed dat de patiënt het thuis nog eens rustig op een rij heeft kunnen zetten’.

Op de kleinkinderen passen

De keuzehulp maakt het mogelijk een behandeling te kiezen die bij je past, vertelt internist-oncoloog Judith de Vos- Geelen van ziekenhuis Maastricht UMC+. Ze geeft een voorbeeld. ‘Ik had een patiënt die twee dagen per week op haar kleinkinderen past. Ze vond het niet fijn daarbij rond te lopen met een draagbare cassette die haar chemotherapie toedient. Daarom koos ze voor een behandeling in het ziekenhuis. Die gaf wel meer kans op haaruitval, maar dat vond ze minder erg’.

"De keuzehulp maakt het mogelijk een behandeling te kiezen die bij je past."

Pianospelen

‘Een van de behandelingen heeft tintelingen in handen en voeten als mogelijke bijwerking. Iemand die graag piano speelt, kiest dan waarschijnlijk liever voor een alternatief’, weet De Vos. ‘En wie nog volop werkt, vindt het waarschijnlijk niet handig om 46 uur lang een kastje met een slangetje mee te dragen dat chemotherapie doseert. Die gaat liever eens per drie weken een halve dag naar het ziekenhuis. Qua effectiviteit zijn deze twee behandelingen min of meer gelijkwaardig.’

Zo kent ze nog veel meer voorbeelden van mensen die blij zijn met het inzicht dat de keuzehulp hen geeft. Door de uitgebreide informatie, zowel op papier als via de bijbehorende website, kunnen ze een bewuste keuze maken voor een behandeling. Veel bewuster dan wanneer ze alleen het gesprek met de arts hebben.

Thuis nadenken

Keuzehulpen zijn er voor meerdere aandoeningen. Juist voor dikkedarmkanker is het een uitkomst, vindt De Vos. Er zijn veel behandelvarianten, met uiteenlopende bijwerkingen.
Daarom heeft ze zich er enkele jaren geleden samen met andere internist-oncologen en patiënten voor ingezet om deze keuzehulp te ontwikkelen. ‘We wilden een betere informatievoorziening voor zowel de patiënt als de dokter. Patiënten beantwoorden tijdens het gebruik van de keuzehulp een aantal vragen. Soms zijn die confronterend, maar ze zijn wel belangrijk om erbij stil te staan. De antwoorden van de patiënt geven ook weer een goed startpunt voor het gesprek met de dokter om samen de juiste keuze te kunnen maken.’

"De arts kan alle opties natuurlijk wel benoemen’, erkent oncoloog De Vos. ‘Maar het waardevolle van de keuzehulp is dat de patiënt zelf thuis met anderen alle facetten nog eens kan nalopen. Zonder dat hij daarbij door iemand in een witte jas op de vingers gekeken wordt."
- Drs. Judith de Vos-Geelen, internist-oncoloog, Maastricht UMC+

Ook informatief voor de dokter

‘Ik was aanvankelijk niet zo positief over dit soort keuzehulpen’, zegt oncoloog-internist Peter Nieboer eerlijk. ‘Ik dacht: ik vertel dit toch allemaal al tijdens het gesprek dat ik met de patiënt heb? Dan ga ik ook alle mogelijkheden na. Toch heb ik gemerkt dat de keuzehulp goed werkt. Vooral omdat er bij dikkedarmkanker zoveel behandelmogelijkheden zijn.’

"Ik merk dat patiënten rustiger naar het spreekuur komen, omdat ze bewuster de informatie tot zich hebben kunnen nemen, en daardoor vaak een meer weloverwogen voorkeur kunnen uitspreken."
- Dr. Peter Nieboer, internist-oncoloog, Wilhelmina Ziekenhuis Assen

Wereldreis maken

Nieboer zegt dat het noemen van de optie ‘niet behandelen’ ook effect heeft. ‘Die optie staat bovenaan de lijst met mogelijkheden in de keuzehulp. Mensen praten er daardoor makkelijker over. Het vormt ook een aanleiding om het te hebben over kwaliteit van leven. Vooral als bij een behandeling misschien weinig te winnen is.’

‘Sommige mensen gaan liever nog een keer op wereldreis in plaats van hun leven twee jaar te rekken’, weet ook Judith de Vos. ‘Als arts ben je ervoor om ook daarin de patiënt te ondersteunen. De een gaat het om de lengte van het leven, de ander om de kwaliteit van leven. Die keuze is niet voor iedereen hetzelfde. De keuzehulp kan helpen om een keuze te maken die het beste past bij de wensen en de situatie van de patiënt.’

Hoge patiënttevredenheid

De keuzehulp is inmiddels door meer dan 1500 mensen gebruikt. Zij zijn positief gestemd over het gebruik van de tool. Hanneke Olthuis- Van Essen van de Maag Lever Darm Stichting is blij om te zien dat ook het enthousiasme onder de artsen in de ziekenhuizen toeneemt. ‘We zien positieve ontwikkelingen als het gaat om samen beslissen. Inmiddels zetten 14 ziekenhuizen de tool in. Daarmee is de toon gezet voor andere zorginstellingen.’

Positieve reacties patiënten
"Je kunt jezelf een beeld vormen wat er de komende periode op je pad komt qua behandeling. Je kunt je er daardoor beter op voorbereiden en vragen stellen."

"Het zet aan tot nadenken over wat voor mij van belang is, en daarmee ook het voorbereiden van het volgende gesprek met de dokter."

Patiënten vinden het ook fijn dat in de keuzehulp patiënten aan het woord komen in video’s: ‘Je voelt je minder alleen in je ziekte’.

Hoe werkt de keuzehulp?
  1. Na het gesprek met de arts krijg je een formulier mee met de behandelopties die voor jou van toepassing zijn. Thuis surf je naar de keuzehulp op internet: (https://mlds.keuzehulp.nl).
  2. De keuzehulp vertelt eerst wat je moet weten over dikke darmkanker, met duidelijke tekeningen erbij.
  3. Daarna volgen vragen over je huidige conditie en je levenspatroon. Je moet positie kiezen tussen stellingen als ‘Ik wil zo prettig mogelijk leven ook al kan het korter zijn’ en ‘Ik wil zo lang mogelijk leven ook al kan het zwaarder zijn’.
  4. Vervolgens vul je bij het tiental beschikbare behandelopties in welke opties voor jou gelden, aan de hand van de informatie die je van de arts kreeg.
  5. Dan is het tijd om aan te geven hoe je tegen bepaalde bijwerkingen zoals diarree, kloven en blaren of haaruitval aankijkt.
  6. Uiteindelijk wordt het geheel overzichtelijk samengevat. Die samenvatting kan je meenemen naar het gesprek met de specialist over de te kiezen behandeling.

De keuzehulp is op verschillende plekken voorzien van ondersteunende video’s om het keuzeproces verder te verhelderen.

Aan de slag met de Dikkdarmkanker keuzehulp

Wilt u de keuzehulp ook eens uitproberen in uw praktijk? Vraag kosteloos het proefpakket aan. Bent u al overtuigd en wilt u direct aan de slag? Met ons implementatiepakket komt de keuzehulp in 3 tot 9 maanden in de routine.

Je vindt de keuzehulp ook online op de website van de
de Maag Lever Darm Stichting

Zorgvuldig ontwikkeld volgens de leidraad

De keuzehulp is ontwikkeld door de Maag Lever Darm Stichting, SPKS en ZorgKeuzeLab, in samenwerking met internist-oncologen en een expert- en patiëntpanel. De keuzehulp is goedgekeurd door de Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie.

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Eens een keuzehulp geïmplementeerd, voor altijd vanzelfsprekend?

Bij het Borstcentrum van het Jeroen Bosch Ziekenhuis waren ze er vroeg bij: in 2015 implementeerde het Borstcentrum JBZ, als een van de eersten in Nederland, de Borstkanker keuzehulp. Chirurg-oncoloog Maud Bessems en Margo van Schijndel, projectleider oncologische zorgpaden, over hoe de keuzehulp bij het team onder de aandacht blijft.
Jullie waren er vroeg bij. Hoe kwam dat zo?

De Borstkanker keuzehulp sluit mooi aan bij de visie van ons ziekenhuis: “wij hebben aandacht voor de ziekte, maar juist ook voor de mens en zijn dierbaren". Patiënten verdienen het om betrokken te worden. Ieder mens is anders en maakt daarop eigen keuzes. Dat maatwerk is juist bij borstkanker zo belangrijk. De keuzehulp geeft me iets concreets in handen waarmee ik patiënten kan meenemen in het keuzeproces. Ik vond het belangrijk om met ons Borstcentrum voorloper hierin te zijn. Daarom hebben wij de keuzehulp al in 2015 in ons Borstcentrum geïmplementeerd.

"Patiënten verdienen het om meegenomen te worden in het keuzeproces."
- Maud Bessems, chirurg-oncoloog, Jeroen Bosch Ziekenhuis

Hoe reageerde het team erop. Deed iedereen meteen mee?

Als de diagnose borstkanker wordt gesteld, dan gebeurt en in korte tijd veel. Er moet ook van alles geregeld worden. We hebben er prioriteit aan gegeven om de keuzehulp al direct bij het 1e gesprek aan te bieden, zodat de patiënt kan nadenken. Door het hele team hierover goed te informeren en door de terugkoppelingen van het ZorgKeuzeLab, hebben we het team grotendeels aan kunnen laten haken.

Jullie zijn al ruim vier jaar bezig. Blijft het vanzelf goed gaan?

Na jaren gebruik, zijn er ook periodes waarin de aandacht wat verslapt. We krijgen van ZorgKeuzeLab terugkoppeling over het gebruik in de vorm van teamrapportages. Deze vind ik heel waardevol. Zo zien we wat patiënten wel of niet met de keuzehulp doen: hoeveel loggen in, hoe tevreden zijn ze? We krijgen ook tips voor het team over het gebruik van de keuzehulp. Zo houden we het samen op de agenda en kunnen we onze zorg nóg beter maken.

Aan de slag met de Borstkanker keuzehulp!

Op dit moment is de keuzehulp in gebruik bij 14 ziekenhuizen. Ook is de keuzehulp openbaar toegankelijk via
Borstkankervereniging Nederland. Al meer dan 1800 vrouwen gebruikten de keuzehulp en 82% daarvan is (zeer) tevreden.

Bij al onze teams is het gebruik van de Borstkanker keuzehulp binnen 3 tot 6 maanden routine geworden. Met ons implementatiepakket maken we het uw team graag zo makkelijk mogelijk.

Wilt u de Borstkanker keuzehulp eerst uitproberen in uw praktijk? Vraag kosteloos het proefpakket aan.

Zorgvuldig ontwikkeld volgens de leidraad

De Borstkanker keuzehulp is een initiatief van het Maastricht UMC+ met ZorgKeuzeLab als ontwikkel- en implementatiepartner. De keuzehulp is goedgekeurd door patiëntenvereniging Borstkanker Vereniging Nederland.

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Hoe maak je van samen beslissen een goede gewoonte?

Het uitreiken van een keuzehulp op zich is nog geen ‘samen beslissen’. Dat staat of valt met de motivatie en inzet van het team om de patiënt daadwerkelijk te betrekken bij de behandelkeuze. Een kijkje in de keuken bij het Reinier de Graaf mammateam.

Het mammateam van het Reinier de Graaf Gasthuis hebben de Borstkanker keuzehulp in recordtempo onderdeel van de dagelijkse routine gemaakt. Mariëlle van Vugt, verpleegkundig specialist, vertelt hoe dat ging.

Jullie zijn nog geen vier maanden geleden gestart met de keuzehulp, hoe bevalt het?

Heel goed, we gaan als een trein! We begonnen vorig jaar november met de keuzehulp en het verloopt goed. Het hele team is enthousiast! De werkwijze is voor iedereen heel duidelijk. Laatst zat ik bij chirurgen op de poli. Ze pakken dan uit zichzelf het blok met de uitreikvellen erbij. Als ze de diagnose uitleggen, tekenen ze tegelijkertijd op het uitreikvel waar de tumor zit. Ook leggen ze aan de hand van het blad uit wat de opties zijn en introduceren ze de keuzehulp.

Wat is het geheim dat jullie het werken met de keuzehulp zo snel hebben opgepakt?

We zijn een goed ingewerkt team, de lijntjes zijn kort. We werken heel fijn samen. Wat zeker mee heeft geholpen is dat we op een goed moment zijn gestart: we waren er als team klaar voor. We hebben er met het hele team echt bewust voor gekozen.

Het is fijn als vóór de start van het gebruik alles op een presenteerblaadje wordt aangereikt. Daardoor is de keuzehulp voor het hele team heel gemakkelijk in het gebruik. Het uitreikvel sluit precies aan bij wat je in de spreekkamer wil vertellen. Het is ook heel prettig om dit aan het einde van het gesprek mee te kunnen geven aan de patiënt.

Hoe was de aanloop naar het gebruik van de keuzehulp?

Ik kende de keuzehulp al wel langer. In mijn onderzoek naar patiëntenvoorlichting, kwam ik het tegen en had ik al eens contact met ZorgKeuzeLab. Maar omdat het onderzoek nog liep, had ik het bewust even geparkeerd. Na afronding van het onderzoek, heb ik het weer opgepakt. Ik vond het fijn dat onze interne projectleider en Regina van ZorgKeuzeLab steeds vinger aan de pols hielden, zonder druk uit te oefenen. Zo waren we als team vrij om te starten, wanneer wíj er klaar voor waren.

Wat hoor je terug van patiënten over de keuzehulp?

De informatie in de keuzehulp vinden patiënten heel duidelijk. Je kan alles nog eens rustig nalezen. De teksten, de toon en plaatjes: alles bij elkaar maakt het heel helder. Over de invloed op hun keuze zegt de een: ‘Er was geen onbekende info en ik heb er geen andere keuze door gemaakt.’ Weer een ander vond het heel prettig om de keuzehulp thuis door te nemen. En dat het haar een bevestiging geeft van de gemaakte keuze.

Ik merk ook dat patiënten het heel fijn vinden dat de informatie zo onafhankelijk is samengesteld. De transparantie die je daarmee uitstraalt als ziekenhuis, stelt patiënten gerust.

Aan de slag met de Borstkanker keuzehulp!

Op dit moment is de keuzehulp in gebruik bij 14 ziekenhuizen, ook is de keuzehulp openbaar toegankelijk via
Borstkankervereniging Nederland. Meer dan 1800 vrouwen gebruikten de keuzehulp al en 82% daarvan is (zeer) tevreden.

Bij al onze teams is het gebruik van de Borstkanker keuzehulp binnen 3 tot 6 maanden routine geworden. Met ons implementatiepakket maken we het uw team graag zo makkelijk mogelijk.

Wilt u de Borstkanker keuzehulp eerst uitproberen in uw praktijk? Vraag kosteloos het proefpakket aan.

Zorgvuldig ontwikkeld volgens de leidraad

De Borstkanker keuzehulp is een initiatief van het Maastricht UMC+ met ZorgKeuzeLab als ontwikkel- en implementatiepartner. De keuzehulp is goedgekeurd door patiëntenvereniging Borstkanker Vereniging Nederland.

Deel dit artikel:
LinkedIn icon Twitter icon

Laatste berichten
Berichten per jaar
Berichten van Ir. Asako Takahashi