De belangrijkste stap vóór je begint, is het duidelijk maken waarom je het doet. Het allerbeste is om uit te leggen dat het een vraag vanuit patiënten is. Er ontstaat eerder draagvlak als je aangeeft dat patiënten behoefte hebben aan ondersteuning bij keuzes.
Daarnaast helpt het om het reële verhaal te vertellen over waarom verandering nodig is: de zorg staat onder druk. We kunnen het niet blijven doen zoals we doen, het moet anders. Deze urgentie voor verandering kan ook een aanleiding zijn voor iets nieuws, zoals een implementatieproject.
Een succesvolle implementatie begint met het vinden van ambassadeurs binnen álle betrokken disciplines: verpleegkundigen, arts-assistenten, specialisten, verpleegkundig specialisten. Zij moeten het verhaal kunnen vertellen: waarom doen we dit, wat wil je bereiken met de keuzehulp en wat is ervoor nodig?
Investeer in het goed voorbereiden van dat verhaal, samen met de ambassadeurs. Bespreek het ook geregeld met elkaar en vul steeds weer aan met goede voorbeelden die je terug hoort van patiënten én professionals. Op deze manier laat je zien welke impact de keuzehulp maakt. Een voorbeeld: bij een patiënt met een taalbarrière, reikten we de keuzehulp uit aan de familie. Zo konden ze samen de keuzehulp doorlopen. Dit zorgde voor minder vragen en meer rust.
Wij hebben ook een filmpje van de ervaringen van een patiënt gemaakt. Dat kost veel tijd, maar werkt erg goed. Soms helpt een korte quote of video van een patiënt in een presentatie ook al. Kortom, verzamel goede voorbeelden en deel deze.
In OLVG wordt de keuzehulp levend gehouden via enthousiaste verpleegkundigen die periodiek klinische lessen geven. Daardoor is het nu “van henzelf”. Verandering kost tijd, zeker het aanpassen van routines. Want waarom is de verandering en hoe pakken we het dan aan? Deze vragen kunnen een drempel zijn om ook daadwerkelijk aan de slag te gaan.
Verpleegkundigen stellen vaak praktische vragen, zoals ‘Wat moet ik erbij vertellen?’. Je kunt ze hierbij helpen door het uitreiken een keer samen met iemand uit het team doen die al ervaring heeft, of door het meegeven van voorbeeldzinnen.
Dokters vragen vaker naar wetenschappelijk bewijs van de effecten van de keuzehulp. Binnen het Experiment uitkomstindicatoren werd dat onderzocht. Het is daarom goed om de wetenschappelijke achtergrond van samen beslissen en de inzet van keuzehulpen globaal paraat te hebben.
Maak per doelgroep inzichtelijk wat er verandert, hoeveel tijd het kost, en vooral: wat het oplevert. Benoem vanaf de start eerlijk dat het tijd kost, zeker in het begin. Geef daarbij ook concreet aan wat daar tegenover staat: betere gesprekken en meer rust voor zowel de patiënt als het team.
Totdat het in de routine zit, blijft het nodig om er aandacht aan te geven. Denk goed na over wie je wanneer en waar bereikt. Sluit aan bij vaste overlegmomenten. In OLVG is er bijvoorbeeld elke donderdag overleg met alle neurologen. We herhalen dan regelmatig het verhaal, steeds aangevuld met nieuwe voorbeelden.
Bij de CVA keuzehulp implementatie was het voor verpleegkundigen soms lastig omdat zij er niet altijd allemaal zijn. In OLVG zijn vier verpleegkundigen samen verantwoordelijk voor de inzet van digitale tools, zoals de keuzehulp. Zij geven het goede voorbeeld en geven scholing. Ik ondersteun hen met materialen, zoals zakkaartjes en posters, maar ze doen het zelfstandig.
Houd ook rekening met het verloop binnen de teams. Door het verloop van personeel blijft herhaling belangrijk, betrek daarom ook de teamleiders, om het overzicht te bewaren. Voor arts-assistenten kan het helpen om de opleider te betrekken.
Ik word blij als ik van verpleegkundigen of artsen hoor: ‘Ik had een veel rustiger familie tijdens het gesprek’ of ‘Ik kon het gesprek echt anders voeren’.
Het maken van een verhaal over de keuzehulp samen met het team, vind ik ook heel leuk. Om er samen voor te zorgen dat je iets maakt en implementeert waar patiënten, hun familie en de professionals wat aan hebben, dat geeft me veel voldoening.
Houd een laagdrempelige focusgroep of vraag enkele patiënten naar hun ervaring: Wat miste je? Wat had je geholpen bij je keuze? Achter ‘gemopper’ zit vaak een kern van waarheid. Luister goed, er is altijd wel iets waar je wat mee kan.
Start met een enthousiast clubje en loop samen de keuzehulp door vanuit het perspectief van de patiënt. Maak je verhaal op maat. Wat maakt onze patiëntengroep bijzonder? Hoe lopen onze processen en wat past bij ons ziekenhuis?
Wie is iemand die alle mensen én de processen kent? Voor Inger was dat Wilma, een heel ervaren verpleegkundig specialist. Wilma zorgde ervoor dat anderen ook meegingen, dat hielp enorm bij het creëren van draagvlak. Tip: zoek je eigen ‘Wilma’.
Lees ook dit interview met Inger over samen beslissen in de acute zorg ondersteunt door de CVA keuzehulp: ‘Er zou bij CVA-patiënten meer in mogelijkheden en minder in barrières kunnen worden gedacht’.
De CVA keuzehulp is ontwikkeld voor patiënten die met een beroerte zijn opgenomen in het ziekenhuis. De keuzehulp ondersteunt hen bij de keuze voor een verblijfplaats na opname (de ontslagbestemming).
De CVA keuzehulp is ontwikkeld als onderdeel van het Experiment uitkomstindicatoren van Santeon, met ZorgKeuzeLab als ontwikkel- en implementatiepartner en in nauwe samenwerking met patiënten en patiëntenvereniging Hersenletsel.nl. Lees hier meer over de keuzehulp.
Bij alle teams is het gebruik van de keuzehulp binnen 3 tot 9 maanden routine geworden. Met ons implementatiepakket maken we het ook jouw team zo makkelijk mogelijk. Onze programma manager Sophie Kurk vertelt je graag meer hoe we dat samen kunnen aanpakken!
sophie@zorgkeuzelab.nl
