Binnen het Dordtse ziekenhuis heeft Annette brede ervaring opgebouwd in de zorg, bij de chirurgie, kaakpoli en de eerste hulp. Twintig jaar werkte ze op de CCU en na een korte periode in het academisch ziekenhuis, keerde ze terug naar Dordrecht. Daar raakte ze betrokken bij de pacemaker- en ICD-zorg en richtte de ICD-poli op.
Uit omliggende ziekenhuizen verzamelde ze best practices en ontwikkelde samen met een cardioloog een gestructureerde intake-lijst voor patiënten met belangrijke punten om te bespreken. “En toen ben ik gewoon begonnen.” Met duidelijke informatie en ruim de tijd om te inventariseren wat iemand nodig heeft om tot een keuze te komen. Als spin in het web tussen de cardiologen, technici en patiënten, helemaal op haar plaats.
Voldoende tijd voor je patiënten, was een belangrijk uitgangspunt op de ICD-poli en is altijd centraal blijven staan in het werk van Annette. Tijd om te luisteren, goed uit te leggen en gerust te stellen. Tijd om door te vragen en ruimte te geven aan angst en verhalen.
“Het gaat niet alleen om het geven van medische informatie, maar ook om te luisteren naar de bredere context: familie, werk, psychosociale belasting en eerdere ervaringen met ziekte. Juist in de ICD-zorg, waar angst en onzekerheid vaak groot zijn, vind ik een persoonlijk gesprek van grote waarde.”
“Ze ziet zichzelf als ‘psycholoog van de koude grond’, maatschappelijk werker, regelaar van recepten en rijbewijzen, maar vooral als iemand die écht luistert. “Je moet kunnen inschatten wie er voor je zit. Sommigen willen alles weten, anderen bijna niets. En veel mensen zijn gewoon bang. Ik kan goed praten en kom makkelijk in contact met mensen, maar ik kan ook goed luisteren. Daarbij helpt het dat je al wat ouder bent en ook het een en ander hebt meegemaakt. Want een patiënt die nerveus op de poli zit, draagt vaak meer met zich mee dan alleen een hartritmestoornis.”
Annette merkte al snel dat hoe meer ze vertelde, hoe minder mensen konden onthouden. “Het is gewoon veel informatie. Soms was ik al een kwartier aan het praten en zeiden mensen: ‘Zegt u me nou dat ik een slecht hart heb?’ Daarom heb ik een zelf een presentatie samengesteld met afbeeldingen en video’s, om patiënten wat meer houvast te geven. Zo blijft het beter hangen.”
De afgelopen jaren heeft Annette ook de ICD keuzehulp ingezet ter ondersteuning van de voorlichting. “In de spreekkamer komt er veel op patiënten af. Met de ICD keuzehulp kunnen ze thuis alles nog eens rustig nalezen en er zelf mee aan de slag. Zodat ze weloverwogen hun beslissing nemen. Een ICD heeft immers veel impact op iemands leven.
Ik zie veel verschillende mensen van 35 tot 88 jaar, van accountants tot schippers, eigenlijk kan iedereen goed overweg met de keuzehulp. Het is duidelijk, goede informatie en niet moeilijk. En als er nog vragen zijn, kunnen ze die altijd stellen.”
Het belangrijkste dat Annette aan patiënten wil meegeven is dat een ICD, of een wissel voor een ICD, geen verplichting is. “U mag ook nee zeggen. U beslist over uw eigen lichaam.” Zeker bij oudere patiënten, die vaak geneigd zijn om te doen doen wat de arts zegt. “Ik bespreek de voor- en nadelen, benoem mogelijke complicaties en check bij patiënten of ze het begrijpen. Ik help mensen de keuze zélf te maken. Niet uit angst, maar uit bewustzijn.”
“Soms zijn er wel eens mensen die zeggen ‘Ja doe maar zo’n ding hoor.’ Maar dan gaan we er toch even rustig voor zitten. Het is best een psychische belasting om een defibrillator in je lijf te hebben. Het is belangrijk dat mensen dat laten bezinken en hier overna denken. Ik vertel er ook bij dat als ze later stokoud zijn, dat ze er ook voor kunnen kiezen om de ICD uit te laten zetten. Als er bijvoorbeeld een andere nare ziekte opspeelt of iemand tegen die tijd ‘het leven wel een beetje moe is’.”
Met voorbeelden, humor en geduld helpt ze mensen hun gedachten op een rij zetten. Het rijbewijs is een belangrijk thema voor patiënten. Voor sommige mensen is de beperking of het verlies van de rijbevoegdheid reden om te twijfelen aan de implantatie. “Soms moet ik patiënten eraan herinneren dat een rijbewijs je leven niet redt en een ICD misschien wel.”
Annette is trots dat ze een plek heeft opgebouwd, waar patiënten zeggen dat ze zich gezien voelen. Waar aandacht en oprechte betrokkenheid net zo belangrijk zijn als technische en medische kennis. “Ik ga met een goed gevoel, maar wel met pijn in mijn hart weg.”
Wat zij collega’s wil meegeven? Het belang van het menselijke aspect in het vak. “Dat je mensen laat zien dat je er echt voor hen bent. Dat ondanks de onzekere en vervelende situatie, mensen het gevoel hebben dat ze in goede handen zijn en dat het goed gaat komen. Laat zien dat je werkt met je hart.”
De ICD keuzehulp is voor primaire en secundaire preventie patiënten die in aanmerking komen voor een eerste ICD plaatsing (ook bij CRT-D) of een ICD-wissel wegens batterijdepletie.
De ICD keuzehulp is een initiatief van de NVVC en ontwikkeld door ZorgKeuzeLab in samenwerking met een team van cardiologen, patiëntenvereniging Stichting ICD dragers Nederland en een expert- en patiëntpanel. De keuzehulp is goedgekeurd door de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie, patiëntenvereniging Harteraad en patiëntenvereniging Stichting ICD Dragers Nederland (STIN). Over de keuzehulp
Vraag een proefpakket aan of neem contact op met:
